Nanoteknolojideki hızlı gelişmeler, aşı bilimine yenilikçi ve dönüştürücü yaklaşımlar kazandırmış; bu bağlamda nanoaşılar (nanovaksinler), modern immünizasyon stratejilerinin merkezinde yer almaya başlamıştır. Nanoaşılar, antijenlerin nanometre ölçeğindeki taşıyıcı sistemler aracılığıyla bağışıklık sistemine sunulmasını temel alan, hedefe yönelik, kontrollü ve yüksek etkinlikli aşı platformlarıdır. Bu sistemler, antijen stabilitesini artırmaları, antijen ve adjuvanların eş zamanlı sunumuna olanak tanımaları ve hem humoral hem de hücresel bağışıklık yanıtlarını güçlü biçimde indükleyebilmeleriyle konvansiyonel aşı teknolojilerinden belirgin şekilde ayrılmaktadır.

Bu kitap bölümünde, nanoaşı kavramı ve temel prensipleri kapsamlı bir şekilde ele alınmakta; nanoaşıların klasik aşı sistemlerine kıyasla sunduğu avantajlar moleküler ve hücresel düzeyde tartışılmaktadır. Polimerik, lipid bazlı, inorganik ve biyomimetik nanotaşıyıcı sistemler ayrıntılı olarak incelenerek, bu platformların antijen sunumu, çapraz sunum ve immün yanıt polarizasyonu üzerindeki etkileri açıklanmaktadır. Ayrıca nanopartikül boyutu, yüzey yükü, morfoloji ve biyobozunurluk gibi biyofiziksel parametrelerin nanoaşı etkinliği ve güvenliği üzerindeki belirleyici rolleri vurgulanmaktadır.

Bölümde, nanoaşıların hücresel etki mekanizmaları, antijen sunan hücrelerle etkileşimleri ve doğuştan gelen bağışıklık sistemini aktive etme kapasiteleri detaylandırılmakta; COVID-19 mRNA-LNP aşıları ve kanser nanoaşıları gibi güncel klinik ve preklinik örnekler üzerinden bu teknolojinin translasyonel değeri ortaya konmaktadır. Son olarak, nanoaşıların güvenlik, toksisite ve regülasyon boyutları ile gelecekteki araştırma yönelimleri değerlendirilerek, nanoaşıların enfeksiyöz hastalıklar ve kanser immünoterapisinde umut vadeden bir aşı paradigması sunduğu sonucuna varılmaktadır.