BRICS Ülkeleri Döviz Kuru ve Borsa Endekleri İlişkilerinin Panel Veri Analizi ile İncelenmesi
Şu kitabın bölümü: Buğan, M. F. & Çevik, E. (eds.) 2025. Finansal Piyasaların Evrimi VI.

Gizay Daver
Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi

Özet

Bu çalışma, BRICS ülkelerinde döviz kurları ile borsa endeksleri arasındaki ilişkiyi panel veri analizi yöntemiyle incelemektedir. Döviz kurları ve borsa endeksleri, bir ülkenin ekonomik sağlığını yansıtan iki temel göstergedir. Çalışmanın amacı, bu iki değişken arasındaki etkileşimi ortaya koyarak yatırımcı davranışları, politika kararları ve makroekonomik dengeler açısından değerlendirme yapmaktır. Literatürde portföy dengesi ve akım temelli yaklaşımlar kapsamında bu ilişkinin yönü ve büyüklüğü üzerine farklı bulgular mevcuttur.

Analizde BRICS+ ülkelerinden veri bütünlüğü sağlanamayan İran ve Etiyopya hariç tutulmuş, 2024 yılı sonrası döneme ait günlük veriler kullanılmıştır. Değişkenler logaritmik olarak dönüştürülmüş, kesit bağımlılığı, homojenlik ve birim kök testleri uygulanmıştır. Hausman testi sonucunda rassal etkiler (RE) modeli uygun bulunmuştur. Bulgular, döviz kurundaki 1 birimlik artışın borsa endeksinde yaklaşık %6,2’lik artışa neden olduğunu ve bu etkinin %5 anlamlılık düzeyinde pozitif olduğunu göstermektedir. Ancak, modelin açıklama gücü düşüktür (R² < 0.01); bu durum döviz kurunun tek başına borsa hareketlerini açıklamakta yetersiz kaldığını göstermektedir.

Sonuç olarak, BRICS ülkelerinde döviz kuru ile borsa endeksleri arasında zayıf fakat istatistiksel olarak anlamlı bir pozitif ilişki tespit edilmiştir. Bu ilişki, ülkeler arası yapısal farklılıklardan ve makroekonomik faktörlerin etkisinden dolayı sınırlı düzeydedir. Gelecek çalışmalarda faiz oranı, enflasyon, petrol fiyatı ve risk primi gibi değişkenlerin eklenmesiyle modelin genişletilmesi önerilmektedir.

Kaynakça Gösterimi

Daver, G. (2025). BRICS Ülkeleri Döviz Kuru ve Borsa Endekleri İlişkilerinin Panel Veri Analizi ile İncelenmesi . In: Buğan, M. F. & Çevik, E. (eds.), Finansal Piyasaların Evrimi VI. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1111.c4739

Lisans

Yayın Tarihi

29 December 2025

DOI

Kategoriler