Enerji Sistemleri, Antrenman Planlaması ve Beslenmenin Sporcu Performansı İle İlişkisi
Şu kitabın bölümü:
Yazıcı,
A.
G.
&
Alaeddinoğlu,
V.
&
Özdemir,
K.
&
Atasever,
G.
(eds.)
2025.
Sporda Hareket, Antrenman ve Egzersiz Üzerine Araştırmalar.
Özet
Bu bölüm, sportif performansın sürdürülebilir biçimde artırılmasının, enerji sistemleri (ATP-PCr, anaerobik glikoliz, aerobik), bilimsel temelli antrenman planlaması ve kanıta dayalı beslenmenin bütüncül entegrasyonuna dayandığını ortaya koymaktadır. Enerji sistemlerinin egzersiz süresi ve şiddetine göre devreye giriş dinamiklerinin doğru anlaşılması; periodizasyonun mikro–mezo–makro–megasiklüs düzeylerinde yüklenme–dinlenme dengesinin, bireyselleştirme ve özelleşme prensipleriyle birleştirilmesini mümkün kılar. Beslenmede, karbonhidratların glikojen ekonomisini koruyucu, proteinlerin kas protein sentezi ve toparlanmayı destekleyici, yağların uzun süreli oksidatif enerji üretimine katkı sağlayıcı rolleri vurgulanır; vitamin-mineraller ve elektrolitler oksijen taşınması, sinir iletimi, kas kontraksiyonu ve antioksidan savunma için kritiktir. Hidrasyon performansın sürekliliğinde belirleyicidir. Antrenman öncesi-sırası-sonrası beslenme zamanlaması, enerji sürekliliği ve toparlanmayı optimize eder; kreatin, beta-alanin, kafein ve sodyum bikarbonat gibi ergojenik desteklerin etkinliği ise doz-zamanlama-tolerans ve hedef uyumuna bağlıdır. Vaka örnekleri düzeyinde, maratonda aerobik, halterde ATP-PCr, takım sporlarında karma enerji profili öne çıkar; bu enerji profili antrenman ve beslenme tasarımını yönlendirir. Sonuç olarak, ölçme-izleme temelli ve bireyselleştirilmiş bu bütünsel yaklaşım, yalnızca kısa vadeli yarışma başarısını değil, uzun vadeli adaptasyon, dayanıklılık, toparlanma kapasitesi ve kariyer sürdürülebilirliğini de güvence altına alır.
