Modern Basketbolda Isınma: Performans Artışı ve Sakatlanma Önleme
Şu kitabın bölümü:
Ekici,
S.
(ed.)
2025.
Spor Bilimlerinde Güncel Yaklaşımlar: Antrenman, Performans ve Analitik Uygulamalar.
Özet
Bu çalışmanın amacı, basketbolda ısınmanın bilimsel temellerini, modern uygulamalarını ve sakatlanma önleme stratejilerini kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Geleneksel statik germe odaklı ısınma yaklaşımlarının performans üzerinde olumsuz etkiler yaratabileceği bilimsel araştırmalarla ortaya konmuş; bunun yerine dinamik hareketler, nöromüsküler aktivasyon ve spora özgü egzersizleri içeren modern protokoller önerilmektedir. RAMP (Raise-Activate-Mobilize-Potentiate) protokolü, günümüzde uluslararası düzeyde kabul görmüş sistematik bir ısınma çerçevesi sunmaktadır. Bu protokol dört aşamadan oluşur: vücut ısısını artırma, kilit kas gruplarını aktive etme, eklem hareketliliğini geliştirme ve post-activation potentiation (PAP) etkisinden yararlanma. Basketbola özgü uyarlamalarda, lateral hareketler, yön değiştirme drilleri ve pliometrik egzersizler gibi spor dalına özel bileşenler entegre edilmektedir. Sakatlanma önleme açısından FIFA 11+, HarmoKnee ve PEP programları, özellikle genç kadın basketbolcularda ACL sakatlıklarını %78–82 oranında azaltabilmektedir. Yapılandırılmış ısınma protokolleri sprint hızı, dikey sıçrama ve çeviklik performansını anlamlı düzeyde artırmaktadır. Ancak ısınma sonrası 9–10 dakika içinde performans kayıpları yaşanabildiğinden, ısınma ile müsabaka başlangıcı arasındaki sürenin optimize edilmesi kritik önem taşımaktadır. Profesyonel düzeyde EuroLeague ve Türkiye Basketbol Süper Ligi takımları, KINEXON gibi giyilebilir izleme teknolojilerini kullanarak ısınma süreçlerini bireyselleştirmekte ve veri temelli yaklaşımlarla performans hazırlığını optimize etmektedir. Ayrıca yaş grubu, pozisyon özellikleri ve bireysel fiziksel durumlara göre uyarlanan ısınma protokolleri ile antrenör eğitimi ve programlara uyum düzeyi, hem performans artışı hem de sakatlanma riskinin azaltılması açısından belirleyici unsurlar olarak öne çıkmaktadır.
