Çok Faktörlü Finansal Varlık Fiyatlama Modellerinin Geçerliliğinin Katılım Endeksleri Üzerinde Test Edilmesi

Ahmet Öner
Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
https://orcid.org/0000-0002-5751-0568
Nevzat Tetik
Munzur Üniversitesi
https://orcid.org/0000-0002-3152-8217

Özet

Finansal piyasalarda hisse senedi getirilerini etkileyen faktörler, uzun yıllardır araştırmacıların ilgi odağı olmuştur. Özellikle son yıllarda çok faktörlü finansal varlık fiyatlama modellerinin geliştirilmesiyle bu ilgi daha da yoğunlaşmıştır. Bu çalışmada, söz konusu modellerin Katılım 30 endeksinde yer alan firmaların hisse senedi getirilerini açıklama kapasiteleri incelenmiştir. Araştırmada literatürde sıkça kullanılan beş model test edilmiştir: Zamanlararası Varlık Fiyatlama Modeli (ZVFM), Fama-French Üç Faktör Modeli (FF3F), Carhart Dört Faktör Modeli, Fama-French Beş Faktör Modeli (FF5F) ve Q-Faktör Modeli. Çalışmanın temel amacı, Katılım 30 endeksindeki firmaların hisse senedi getirilerini en iyi hangi modelin açıklayabildiğini belirlemektir.

Analiz kapsamında, Katılım 30 endeksinde yer alan ve kesintisiz finansal verilerine ulaşılabilen 18 firmanın 2011–2023 yılları arasındaki çeyrek dönemlik finansal verileri kullanılmıştır. Modellerde yer alan değişkenler, literatürde önerilen hesaplama yöntemlerine uygun şekilde hazırlanarak analize uygun hale getirilmiştir. Analizler, Eviews 10 programı kullanılarak ARDL Sınır Testi ile gerçekleştirilmiştir.

Elde edilen bulgular, FF3F modelinin Katılım 30 endeksindeki firmaların hisse senedi getirilerini açıklamada en yüksek performansa sahip olduğunu göstermektedir. Modelde yer alan RMRKT (pazar getirisi), SMB (firma büyüklüğü) ve HML (defter değeri/piyasa değeri) faktörlerinin tamamının istatistiksel olarak anlamlı olduğu ve teorik beklentilerle uyumlu katsayılara sahip olduğu gözlemlenmiştir. Bunun yanı sıra, Carhart Dört Faktör ve Q-Faktör modellerinde de bazı faktörler hem istatistiksel olarak anlamlı hem de teoriyle uyumlu sonuçlar vermiştir; bu durum, her iki modelin Katılım 30 endeksinde uygulanabilir olduğunu göstermektedir. Öte yandan, ZVFM ve FF5F modellerinin sonuçları, Katılım 30 endeksinde tutarlı bir açıklayıcılık sağlamadığını ortaya koymaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Öner, A. & Tetik, N. (2026). Çok Faktörlü Finansal Varlık Fiyatlama Modellerinin Geçerliliğinin Katılım Endeksleri Üzerinde Test Edilmesi. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1203

Lisans

Yayın Tarihi

27 February 2026

ISBN

PDF
978-625-8554-05-2

DOI

İstatistikler

Görüntülenme
0
İndirilme
0

Kategoriler