Afetlerde (çığ, göçük, yangın, sel vb) uzun süre soğuğa-sıcağa maruz kalmak, ısı ve sıvı kaybetmek bireylerde yaşamlarını tehdit edebilecek birçok olumsuz değişiklikleri meydana getirmektedir. Meydana gelebilecek değişiklilerin biyokimyasal mekanizmaları ve bu değişiklere karşı bireyleri hayatta tutabilecek biyokimyasal adaptasyon mekanizmalar ele alınmıştır.

Yaşanan afetler ve afetlerin neden olduğu olumsuz çevre koşulları (şıcaklık artması ya da düşmesi, yangına maruz kalma, göçük ya da çığ altında kalmak) bireyin standart koşularının (sıcaklık, osmolalite, sıvı kaybı ve buna bağlı pH değişmesi) bozulmasına neden olmaktadır. Değişen koşulların belirlenmesinde, ortaya çıkan korku, gelişen strese karşı metabolik temel yanıtın oluşturulması ve yönetimi hipotalamus-hipofiz-adrenal eksende gerçekleşir. Vücut ısısı değişikliği termoreseptörler, osmolarite osmoreseptörler, kan basıncı baroreseptörler gibi sensörler aracılığı ile saptanır ve merkezi sinir sistemi ile hipotalamus-hipofiz-adrenal aks dengenin yeniden kurulması için kimyasal iletiyi başlatır.

Adrenal medülladan salınan epinefrin metabolizmayı savaş ya da kaç modun da aktif hale getirir. Kaslarda titremeyle birlikte metabolizma hızı artırılır, glikojen depoları hızla mobilize olarak hücre içi glukoz konsantrasyonu süratle yükselir. Glikolizin kaslardaki hızı normal bir bireyde gerçekleşen hızdan yaklaşık iki bin (~2000) katı hıza çıkar. Karaciğerde, glukoneogenezi, glikojenolizi uyarır böylece kana sürekli glukoz salınımı sağlanır. Yağ dokusundan lipolizi aktive ederek serbest yağ asit salınımını artırır. Enerji gereksinimi için sağlanan metabolitlerin sürekliliği nedeniyle “savaş ve ya kaç” modu beklenmedik durumlar da olumsuz koşullarla baş edebilme olanağı sağlar.

 İleti ile başlayan biyokimyasal yanıt her ne kadar homeostatik dinamikler bozulan dengeyi yerine getirse de, olumsuz koşuların uzaması ya da artması bireyin yaşamını tehlike altına alacaktır. Bu derleme de sınırlar hipotermi, hipertermi, ozmolarite, su ve elektrolit dengesi bağlamında belirlenmiştir.