Rasyo Analizinde Sektörel Farklılaşma: BİST Sektörleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir İnceleme (2016–2025)
Şu kitabın bölümü: Yılmaz, N. (ed.) 2026. Finans Alanında Güncel Çalışmalar.

Kemal Özdemir
Aydın Adnan Menderes Üniversitesi

Özet

Rasyo (oran) analizi, işletmelerin finansal durumlarını değerlendirmek için en yaygın kullanılan tekniklerden biridir ancak rasyo analizinde uygulanan standart yorumlama kurallarının sektörel farklılıkları yeterince dikkate alıp almadığı tartışmalı bir konudur. Bu çalışma, Borsa İstanbul’da (BİST) faaliyet gösteren şirketlerin finansal oranlarını sektörel bazda karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Araştırmada Merkezi Kayıt Kuruluşu Veri Analiz Platformu’ndan (VAP) elde edilen 2016–2025 dönemi verileri kullanılarak sınai, toptan ve perakende ticaret ile teknoloji sektörleri likidite, mali yapı, faaliyet, kârlılık ve gider oranları açısından karşılaştırılmıştır. Çalışmada ayrıca DuPont ayrıştırması, nakit dönüşüm süresi analizi ve TMS 29 enflasyon muhasebesi öncesi ve sonrası karşılaştırma yapılmıştır. Bulgular, finansal oranların sektörler arasında sistematik ve anlamlı biçimde farklılaştığını ortaya koymaktadır. Sınai sektörde varlıkların %33,7’si maddi duran varlıklardan oluşurken bu oran teknoloji sektöründe yalnızca %3’tür. DuPont ayrıştırması, sektörlerin özkaynak kârlılığına birbirinden tamamen farklı bileşenlerle ulaştığını göstermektedir. Ticaret sektöründe nakit dönüşüm süresinin negatif (–19 gün) olması, sektörel iş modelinin rasyolara doğrudan yansıdığının somut kanıtıdır. TMS 29 uygulaması tüm sektörlerde kârlılık oranlarını düşürmüş, ancak maddi duran varlık yoğun sınai sektörde etkisi en belirgin olmuştur. Çalışma sonucunda, rasyo analizinin sektörel bağlamdan bağımsız yorumlanamayacağı ve her sektör için anlamlı rasyo setlerinin farklılaşması gerektiği ortaya konmuştur.

Kaynakça Gösterimi

Özdemir, K. (2026). Rasyo Analizinde Sektörel Farklılaşma: BİST Sektörleri Üzerinden Karşılaştırmalı Bir İnceleme (2016–2025). In: Yılmaz, N. (ed.), Finans Alanında Güncel Çalışmalar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1362.c5510

Lisans

Yayın Tarihi

30 June 2026

DOI

Kategoriler