İslami Bankalarda Sürdürülebilirlik: Teorik Temeller, Ölçüm Yaklaşımları ve Finansal Performans İlişkisi
Şu kitabın bölümü: Buğan, M. F. & Çevik, E. (eds.) 2025. Finansal Piyasaların Evrimi VII.

İlker Sakınç
Ondokuz Mayıs Üniversitesi
S. Öznur Sakınç
Hitit Üniversitesi

Özet

Küresel finans sistemi, iklim değişikliği, çevresel tahribat, sosyal eşitsizlik ve ekonomik istikrarsızlık gibi sorunların artan baskısı altındadır. Bu sorunlar, bankaların sürdürülebilir kalkınmayı destekleme konusundaki sorumluluklarına yönelik tartışmaları yoğunlaştırmaktadır. Bu çerçevede İslami bankacılık, kendine özgü bir model sunmaktadır. Finansal işlemleri değerlerden bağımsız olarak görmemektedir. Bunun yerine etik ilkelere dayalı bir yapı kurmaktadır. Toplumsal sorumluluk ön planda tutulmaktadır. Riskin paylaşımı temel bir ilke olarak benimsenmektedir. Reel ekonomiyle güçlü bir bağ kurulmaktadır.

Bu çalışma, sürdürülebilirliğin İslami bankacılıkla nasıl örtüştüğünü kavramsal, kurumsal ve ampirik açılardan ele almaktadır. Çalışmada, İslami bankacılıkta sürdürülebilirliğin dışarıdan dayatılan bir politika hedefi olmadığı savunulmaktadır. Sürdürülebilirlik, sistemin normatif temellerinin ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirilmektedir. Ayrıca İslami bankaların sürdürülebilirlik performansını değerlendirmede kullanılan başlıca yöntemler incelenmektedir. Kurumsal sosyal sorumluluk raporlamaları bu yöntemlerden biridir. ESG puanları önemli bir ölçüm aracı olarak ele alınmaktadır. Maqasid temelli endeksler ayrı bir çerçeve sunmaktadır. Hibrit ölçüm yaklaşımları da değerlendirmeye dâhil edilmektedir. Yapılan inceleme, sürdürülebilirliğin çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu göstermektedir. Bu yapının tek bir göstergeyle tam olarak ölçülemediği ortaya konulmaktadır.

Ampirik literatür incelendiğinde, daha yüksek sürdürülebilirlik performansının genellikle daha olumlu finansal sonuçlarla ilişkili olduğu görülmektedir. Ancak bu ilişki her koşulda aynı şekilde ortaya çıkmamaktadır. Sonuçlar, performansın nasıl ölçüldüğüne bağlı olarak değişmektedir. Kullanılan göstergeler belirleyici olmaktadır. Bölgesel koşullar da önemli bir rol oynamaktadır. Genel değerlendirme, sürdürülebilirliğin ölçümünde kapsamlı yaklaşımların gerekli olduğunu göstermektedir. Çok boyutlu çerçevelerin önemi vurgulanmaktadır. Bu çalışma, sürdürülebilir İslami finans alanında çalışan araştırmacılar için değerli çıkarımlar sunmaktadır. Aynı zamanda politika yapıcılar ve uygulayıcılar açısından da yol gösterici nitelik taşımaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Sakınç, İ. & Sakınç, S. Ö. (2025). İslami Bankalarda Sürdürülebilirlik: Teorik Temeller, Ölçüm Yaklaşımları ve Finansal Performans İlişkisi. In: Buğan, M. F. & Çevik, E. (eds.), Finansal Piyasaların Evrimi VII. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1000.c4151

Lisans

Yayın Tarihi

29 December 2025

DOI

Kategoriler