Aktivasyon Sonrası Performans Artışı (PAPE): Performans Etkisini Belirleyen Faktörler
Şu kitabın bölümü:
Uluç,
E.
A.
&
Kartal,
R.
&
Aktaş,
F.
(eds.)
2025.
Spor Bilimleri Araştırmaları 9.
Özet
Antrenörler ve uygulayıcılar, sporcuların akut performansını arttırmak için ısınma protokolleri, vibrasyon ve kafein gibi farklı stratejilerden faydalanmaktadır. Bununla birlikte son yıllarda bilimsel ilgiyi giderek daha fazla çeken ve uygulanan yaklaşımlardan biri de aktivasyon sonrası performans artışı (PAPE) olmuştur. PAPE, bir kondisyon aktivitesinin ardından yeterli toparlanma süresi ile birlikte maksimal kuvvet, güç ve hız performansında meydana gelen akut artışı ifade etmektedir. Yapılan çalışmalar, PAPE’nin sıçrama yüksekliği, sprint performansı, kuvvet antrenmanı hacmi, 1 tekrar maksimal kuvveti ve yüzme hızı gibi farklı performans çıktılarında gelişmeler sağlayabildiğini ortaya koymuştur.
PAPE yanıtı; yaş, cinsiyet, kuvvet seviyesi, antrenman tecrübesi, toparlanma süresi, yüklenme şiddeti, set sayısı, kasılma tipi ve egzersiz seçimi gibi birçok faktörden etkilenebilmektedir. Genel olarak, yüksek kuvvet seviyesine sahip ve direnç antrenmanı tecrübesi olan bireylerde PAPE yanıtı daha belirgin görülmektedir. Toparlanma süresi, yorgunluk-potansiyalizasyon dengesini düzenlediği için oldukça önemlidir. Birçok çalışma optimal PAPE yanıtı ortaya çıkarabilmek için yaklaşık 4-9 dakikalık toparlanma sürelerinin etkili olabildiğini, ancak bu süreyi bireyselleştirmenin önemli olduğunu vurgulamaktadır. Bununla birlikte, genellikle dinamik kondisyon aktivitelerinin, izometrik kondisyon aktivitelerine kıyasla daha etkili olduğu bilinmektedir.
Sonuç olarak PAPE, doğru planlandığında antrenman ve müsabaka öncesi performansı akut olarak arttırabilecek etkili bir stratejidir.
