Biyokimyada Multidisipliner Yaklaşımlar: Nanoteknoloji, Yapay Zeka ve Biyosensörler
Şu kitabın bölümü: Meydan, İ. & Özdek, U. (eds.) 2025. Biyokimyada Yeni Yaklaşımlar.

Sema Kaptanoğlu
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
Fatma Calayır
Milli Eğitim Bakanlığı
Ali Rıza Kul
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi

Özet

Modern biyokimyasal incelemeler, hücrenin karmaşık yapısının daha çok farklı disiplinler tarafından anlaşılmasını gerektirir şekilde ilerlemiştir. Geleneksel biyokimyasal test yöntemleri önemlidir ancak karmaşık biyolojik örneklerdeki dinamik moleküler etkileşimleri veya az miktardaki bileşenleri yeterince ortaya koyamayabilir. Bu nedenle, nanoteknoloji, biyosensör sistemleri ve veri-bilgi-bilgi-bilgelik destekli analitik yaklaşımlar arasında meydana gelen işbirliği, analitik performansları hassasiyet, seçicilik ve fonksiyonel uygulanabilirlik açısından önemli ölçüde artırmak için yeni bir kavram olarak sunulmuştur.

Nanoteknoloji ayrıca geniş yüzey alanları, özelleştirilebilir yüzey kimyası ve boyutuna bağlı olarak değişen optik ve elektrik özellikleri barındıran ürünler sunarak günümüz biyokimyasına katkıda bulunmuştur. Bu durum, biyomoleküler algılama, sinyal güçlendirme ve moleküler etkileşimler konusundaki dikkate değer ilerlemeleri mümkün kılmıştır. Öte yandan, biyosensör teknolojisinin gelişimi, klinik, çevresel ve sanayi alanlarında biyolojik öneme sahip analitlerin hızlı, anlık ve hassas bir şekilde tespit edilmesini sağlayarak biyokimyasal analizlere devrim niteliğinde yenilikler getirmiştir.

Nanomateryaller ile biyosensörlerin bir araya gelmesi, karmaşık biyokimyasal verilerin üretilmesi için daha sofistike analitik sistemlerin geliştirilmesine olanak tanımıştır. Sistematik hesaplamalı ve veri odaklı değerlendirme yaklaşımları, temel biyokimyasal prensipleri göz ardı etmeden, deneysel doğrulamayı desteklemek amacıyla analizde sinyal işleme, desen tanıma ve performans iyileştirmesini destekleyerek kademeli bir şekilde entegre edilmektedir. Bu yöntemler, uygun şekilde kullanıldığında tekrarlanabilirlik ve analitik istikrar sağlama potansiyeline sahiptir.

Bu gelişmelere rağmen, tekrarlanabilirlik, uzun süreli istikrar, standartlaştırma ve etik gibi konulardaki sorunlar, büyük ölçekli uygulamaların önündeki başlıca engeller olarak kalmaktadır. Bu sorunların aşılması için çok disiplinli çalışmalar, standart uygulamaların geliştirilmesi ve düzenleyici otoritelere bağlanma gerekecektir. Özellikle, nanoteknoloji tabanlı teknikler kullanan, biyomoleküler süreçlerle birlikte biyosensör teknolojisindeki yeniliklere ve bu yaklaşımların birleşimine odaklanarak, biyolojik moleküllerin (ve ilişkili analitlerin) çok boyutlu analizindeki son gelişmeleri vurguluyoruz. Bu çalışma, alandaki eğilimleri, zorlukları ve potansiyel gelişmeleri eleştirel bir biçimde inceleyerek, multidisipliner yaklaşımların entegrasyonunun biyokimyasal araştırmaların geleceğini nasıl etkileyebileceğine dair önemli bir bakış açısı sunmaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Kaptanoğlu, S. & Calayır, F. & Kul, A. R. (2025). Biyokimyada Multidisipliner Yaklaşımlar: Nanoteknoloji, Yapay Zeka ve Biyosensörler. In: Meydan, İ. & Özdek, U. (eds.), Biyokimyada Yeni Yaklaşımlar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1069.c4205

Lisans

Yayın Tarihi

31 December 2025

DOI