Dijital dönüşüm, İnovasyon ve Ar-Ge süreçlerinin şekillenmesinde önemli bir güç olmuştur. Büyük veri, bulut bilişim ve endüstri 4.0 ile birlikte önde gelen yapay zeka uygulamaları bu sürecin itici güçleri olmuştur. Bu bağlamda geliştirilen yapay zekanın yeni nesil yöneticileri olan yapay zekâ ajanları ve çoklu ajan sistemleri, inovasyonun görünmeyen fakat giderek önem kazanan aktörleri olmaya başlamıştır. Ajanlar; literatür taramalarından, deneysel model tasarımlarına, model tasarımdan analiz işlemlerine ve sistem eğitimlerine, raporlama ve hatta Pazar araştırmasına kadar önemli bir rol oynamaya başlamıştır. Bu işlemler sonucunda ajanlar, inovasyon ve Ar-Ge faaliyet döngülerine hız kazandırmaya başlamıştır.

Bu araştırmada öncelikle doğrusal, zincir bağlantılı, sistemik, açık ve kullanıcı inovasyonu gibi klasik inovasyon yaklaşımları özetlenmekte; bu yaklaşımlar ajanik yapay zekâ perspektifinden yeniden yorumlanmaktadır. Ardından yapay zekâ ajanlarının kavramsal çerçevesi çizilmekte, LLM tabanlı otonom ajanların temel bileşenleri ve çoklu ajan sistemleri ele alınmaktadır. Devamında ajanların Ar-Ge döngüsündeki konumları; fikir üretimi, literatür ve patent taraması, tasarım ve simülasyon, test ve validasyon, ticarileştirme ve pazar analizi bağlamlarında tartışılmaktadır. İnsan–ajan işbirliği modelleri, multi-ajan orkestrasyonu, etik ve yönetişim boyutları ile birlikte ele alınmakta; üniversite–sanayi işbirliği, KOBİ’ler, sağlık, enerji ve üretim sektörlerinden örnek uygulama senaryoları sunulmaktadır. Son olarak self-driving laboratories yaklaşımı ve ajanik YZ odaklı kurumsal dönüşüm trendleri çerçevesinde geleceğe dönük bir perspektif geliştirilmektedir. Bu araştıma çalışması, yapay zekâ ajanlarının insan aklının yerine geçen otoriteler değil, doğru tasarlandığında inovasyonu hızlandıran “akıllı ortaklar” olduğu hipotezini savunmaktadır.