Karar Mimarisinin Psikolojisi: Davranışsal İktisat ve Çerçeveleme Etkisi
Şu kitabın bölümü:
Sumer Adin,
S.
(ed.)
2025.
Davranışsal Finansta Güncel Yaklaşımlar ve Uygulamalar.
Özet
Davranışsal İktisat, geleneksel iktisat teorisinin bireyleri tam rasyonel karar vericiler olarak ele alan varsayımlarını, psikoloji ve bilişsel bilimlerden elde edilen bulgularla sorgulayan disiplinler arası bir yaklaşımdır. Bu yaklaşım, bireylerin karar alma süreçlerinde sezgisel kısayollara başvurduğunu ve bu durumun sistematik bilişsel sapmalara yol açtığını ileri sürmektedir. Davranışsal iktisat literatüründe en merkezi kavramlardan biri olan çerçeveleme etkisi, nesnel olarak eşdeğer seçeneklerin kazanç ya da kayıp biçiminde sunulmasına bağlı olarak bireylerin farklı tercihlerde bulunabildiğini göstermektedir. Kahneman ve Tversky’nin Beklenti Teorisi’ne dayanan bu etki, özellikle referans bağımlılığı ve kayıptan kaçınma mekanizmaları üzerinden açıklanmaktadır. Bu çalışma, çerçeveleme etkisini davranışsal iktisadın kuramsal çerçevesi içinde ele alarak, söz konusu etkinin psikolojik temellerini, farklı türlerini ve klasik rasyonel seçim teorisinin değişmezlik ilkesine yönelttiği eleştirileri tartışmaktadır. Ayrıca çerçeveleme etkisinin kamu politikaları, pazarlama stratejileri ve dürtme temelli müdahalelerdeki uygulama alanları değerlendirilmektedir. Çalışma, çerçeveleme etkisinin iktisadi karar alma süreçlerini daha gerçekçi bir psikolojik zeminde açıklamaya yönelik güçlü bir analitik araç sunduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır.
