Brakiterapide Yapay Zeka
Şu kitabın bölümü: Nur, S. & Şahmaran, T. (eds.) 2025. Tıbbi Radyasyon Cihazları: Klinik Uygulamalar ve Yapay Zekâ Tabanlı Yaklaşımlar.

Telat Aksu
Ondokuz Mayıs Üniversitesi

Özet

Yapay zekâ (YZ), özellikle makine öğrenimi ve derin öğrenme yöntemleri ile tıp alanında daha fazla öneme sahip olmaktadır. Radyasyon onkolojisi alanında da kullanılmaya başlanmıştır. Bu alandaki mevcut yayınların büyük bölümü YZ'nin eksternal radyoterapideki uygulamalarına odaklanmış olup, brakiterapideki rolü çok daha az incelenmiştir. Bu bölümde, YZ’nin brakiterapide nasıl kullanıldığı ve gelecekteki potansiyel kullanım alanları anlatılacaktır.

YZ araçlarının brakiterapi sürecinde hasta seçimi, tedavi planlaması, iş akışının optimize edilmesinden tedavinin tamamlanmasına kadar neredeyse tüm aşamalarında yarar sağlayabileceği gösterilmiştir. YZ kullanımı, kişisel değişkenliği azaltarak işlem süresini kısaltmıştır. Böylece daha standart, daha doğru ve verimli planlar yapılabilmektedir. Doğrudan işlevsel katkılarının yanı sıra, görüntüleme ve ilişkili bilim alanlarındaki YZ temelli gelişmeler de brakiterapi uygulamalarının etkisini arttırmaktadır.

Son yıllarda brakiterapiye yönelik ilgi dünya çapında yeniden artmıştır; bunun bir nedeni, IMRT ve stereotaktik radyoterapi gibi modern eksternal radyoretapi tekniklerinin brakiterapinin benzersiz geometrik avantajlarını ve yüksek konformalitesini tam olarak sağlayamamasıdır. Uluslararası meslek örgütlerinin eğitim ve farkındalığı artırmaya yönelik girişimleri de bu canlanmayı desteklemiştir. YZ'nin rutin uygulamalara entegre edilmesi, iş akışlarını sadeleştirerek ve kliniksiyenlerin iş yükünü azaltarak bu gelişmeleri daha da güçlendirebilir.

Bu potansiyele rağmen, pratik uygulamaları sınırlı hasta sayıları ve kısa çalışma süreleriyle kısıtlıdır. Algoritmaların sürekli olarak iyileştirilmesi gereksinimi, geniş popülasyonlarda güçlü doğrulama ihtiyacı ve tedavi güvenliğinin nihai sorumluluğunun kliniksiyenlerde olması, dikkate alınması gereken önemli noktalardır. YZ’nin brakiterapi pratiğini ve kabul edilebilirliğini ne ölçüde ileriye taşıyacağını belirlemek için daha geniş kapsamlı prospektif çok merkezli çalışmalar gereklidir.

Kaynakça Gösterimi

Aksu, T. (2025). Brakiterapide Yapay Zeka. In: Nur, S. & Şahmaran, T. (eds.), Tıbbi Radyasyon Cihazları: Klinik Uygulamalar ve Yapay Zekâ Tabanlı Yaklaşımlar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1104.c4424

Lisans

Yayın Tarihi

30 December 2025

DOI