Bilişsel Ekonomi: İktisatta Zihinsel Dönüşüm
Şu kitabın bölümü: Polat, M. (ed.) 2025. Modern Mikro İktisat: Teoriden Uygulamaya.

Semra Koçak
Iğdır Üniversitesi
Mehmet Polat
Iğdır Üniversitesi

Özet

Bilişsel ekonomi, bireylerin ekonomik davranışlarını yalnızca gözlenen tercihler ve piyasa sonuçlarıyla değil; algı, dikkat, bellek, öğrenme, çıkarım ve zihinsel temsil süreçleriyle açıklayan disiplinlerarası bir alandır. Bilişsel ekonomi, iktisat ile diğer bilimler arasında sağlam bir köprü kurmaktadır. Bu bağlamda bilişsel ekonomi, davranışsal iktisadın deneysel gözlemlerinden, nöroekonominin beyin görüntüleme tekniklerinden (fMRI, EEG), bilişsel psikolojinin karar verme modellerinden ve yapay zekânın hesaplamalı yaklaşımlarından beslenmektedir. Bu sentez, teorik modellerin deneysel ve nörolojik verilerle sınanmasına olanak tanımaktadır. Gelecekte insan sermayesinin bilişsel niteliklerinin ekonomik değerinin yükselmesi, bilişsel sermaye ölçümlerinin politika araçlarına dönüşmesi ve insan-yapay zekâ iş birliğinin normatif ve kurumsal çerçevelerinin geliştirilmesiyle birlikte bilişsel ekonomi daha da önem kazanacaktır.

Bu çalışma, bilişsel ekonominin temel çerçevesini ve araştırma gündemini sistematik olarak ele almaktadır. Çalışma, alanın kuramsal temellerini davranışsal iktisat ve sınırlı rasyonalite teorilerine dayandırarak tarihsel gelişim çizgisini ortaya koymaktadır. Özellikle, alanın neden önemli olduğu sorusuna yanıt verir. Çünkü bilişsel ekonomi, insan davranışının daha gerçekçi modellerini sunarak, politikaların ve piyasa stratejilerinin etkinliğini artırmayı amaçlamaktadır. Ancak, bu disiplin aynı zamanda metodolojik zorluklar, etik sınırlar ve yeni veri gereksinimleri gibi engellerle de karşı karşıya kalmaktadır. Çalışma, ihtiyaç duyulan yeni veri türlerini ve bu verileri analiz etmek için ekonomistlerde olması gereken yeni yetkinliklere dikkati çekmektedir.

Kaynakça Gösterimi

Koçak, S. & Polat, M. (2025). Bilişsel Ekonomi: İktisatta Zihinsel Dönüşüm. In: Polat, M. (ed.), Modern Mikro İktisat: Teoriden Uygulamaya. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1120.c4537

Lisans

Yayın Tarihi

29 December 2025

DOI

Kategoriler