Algoritma Çağında Yetiştirme Kuramı: Yoğun Yetiştirme ve Veri Sistemi Çözümlemesi Ekseninde Bir Literatür Değerlendirmesi
Şu kitabın bölümü:
Kalçık Üstündağ,
T.
(ed.)
2025.
İletişim Çalışmaları.
Özet
Bu çalışma, Yetiştirme Kuramı’nın televizyon merkezli tarihsel bir model olduğu yönündeki indirgemeci yaklaşımlara karşı çıkarak; kuramın, algoritmik medya mimarilerinde yeniden örgütlenen "süreklilikçi bir sembolik çevre üretim mekanizması" olarak yapısal geçerliliğini koruduğunu savunmaktadır. Medya etkilerini kümülatif ve örüntüsel süreçler üzerinden ele alan temel önermelerden hareketle, algoritmik sistemlerin bir kopuş noktası değil; aksine yetiştirme süreçlerini otomatikleştiren ve görünmez kılan teknik bir evre olduğu ileri sürülmektedir. Çalışma kapsamında, kurumsal seçiciliğin dijital platform mimarileri aracılığıyla nasıl teknik bir boyut kazandığı ve bu yapısal filtreleme süreçlerinin sosyal gerçekliğin inşasındaki merkezi rolü teorik bir zemin üzerinde çözümlenmektedir.
Bölümün temel iddiası, kişiselleştirilmiş öneri sistemlerinin bireysel özerklik yanılsaması üretirken, yapısal düzeyde "anaakımlaşma" ve "rezonans" gibi ideolojik mekanizmaları daha derin bir formda işlettiğidir. Veri temelli algoritmik akışlar, kullanıcıları belirli zevk kümeleri içerisine sınıflandırarak kültürel homojenleşmeyi pekiştirmekte ve dairesel geri bildirim döngüleri aracılığıyla "platform-temelli teşhis" (platformed diagnosis) rejimleri inşa etmektedir. Nihayetinde bu süreç, geleneksel yetiştirme etkisinin sona ermediğini; aksine zihin haritalandırma pratikleri ve algoritmik müdahaleler yoluyla daha yoğun, gömülü ve kaçınılmaz bir "heavy cultivation" evresine dönüştüğünü ortaya koymaktadır.
