Bankacılık Sektöründe Yapay Zekâ: SWOT Analizi
Şu kitabın bölümü:
Kırcı Çevik,
N.
&
Buğan,
M.
F.
(eds.)
2025.
Sosyal Bilimlerde Kuram, Araştırma ve Tartışmalar – 4.
Özet
Bu çalışmada, yapay zekânın bankacılık sektöründeki rolü SWOT analizi çerçevesinde kapsamlı biçimde ele alınmıştır. Yapay zekânın hız, hatayı en aza indirgeme, duygusal faktörlerden etkilenmeme, eşit davranma ve 7 gün 24 saat ara vermeden çalışabilme gibi insan kaynaklarına oranla önemli üstünlüklerinin olması, bankacılık ve finans sektörlerinde kullanımını hızlandırmıştır. Bankalar çağrı merkezi, müşteri ilişkileri yönetimi, dolandırıcılık tespiti, kredi puanlama, otomasyon ve insansız şube uygulamaları gibi birçok alanda yapay zekâdan yararlanmaktadır. Literatürde yer alan çalışmalar, yapay zekânın finansal başarı ya da başarısızlık öngörüsü, kredi risk değerlendirmesi, müşterilerin sınıflandırılması ile iş süreçlerinin hızlanması, hata oranlarının azalması, daha az çalışanla daha fazla iş yapılabilmesi, maliyetlerin düşmesi, müşteri işlemlerinin daha kısa sürede tamamlanması gibi konularda yüksek başarı sağladığını göstermektedir. Ayrıca yapay zekânın özellikle müşteri edinimi, müşteri sadakati, kişilere özel hizmet ve iş yükünün azaltılması alanlarında yoğun şekilde kullanıldığı belirtilmiştir.
SWOT analizi kapsamında yapay zekânın güçlü yönleri arasında hızlı ve büyük oranda doğru hizmet sunma, veri girişi, işlem, müşteri hizmetleri kaynaklı, sistemsel ve güvenlik hataları azaltma, veriyi başarılı bir biçimde analiz etme, yorumlama ve gerçek zamanlı süreçleri takip etme gibi öğeler dikkat çekmektedir. Fırsatlar kısmında ise verimlilik artışı, maliyetlerin azaltılması, çalışanların ve yöneticilerin daha stratejik görevlere yönlendirilmesi ve kişisel risk profilinin doğru hesaplanabilmesi öne çıkmaktadır. Buna karşılık zayıf yönler arasında empati eksikliği, teknik uzmanlık ihtiyacı, şeffaf olmayan modeller ve özellikle dijital yerli olmayan bazı müşterilerin teknoloji kullanımındaki zorlukları yer almaktadır. Tehditler arasında ise sisteme başlangıçta gerekli olabilecek yatırım, işsizlik riski, siber saldırılar, veri gizliliği sorunları ve algoritmik hataların maliyetli sonuçlar doğurması önem arz etmektedir.
Sonuç olarak çalışma, bankacılıkta yapay zekâ kullanımının güçlü ve zayıf yönleriyle birlikte değerlendirildiğinde, insan zekâsı ile yapay zekânın birlikte kullanıldığı karma modellerin kullanımının sektörde yer alan kurum, çalışan ve müşterilere büyük avantaj sağlayacağı düşünülmektedir.
