Muhasebe Verilerine Dayalı Finansal Performans Ölçümünde Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri: Borsa İstanbul Ulaştırma Endeksinde Bir Uygulama

Ümit Hasan Gözkonan
Manisa Celal Bayar Üniversitesi
https://orcid.org/0000-0002-7187-6304

Özet

Günümüzün giderek karmaşıklaşan finansal piyasalarında, işletmelerin sürdürülebilirliği ve rekabet gücü, finansal performanslarının doğru, şeffaf ve çok boyutlu bir şekilde analiz edilmesine bağlıdır. Geleneksel tek kriterli analiz yöntemlerinin yetersiz kaldığı durumlarda, muhasebe verilerinin modern karar verme teknikleriyle işlenmesi, yatırımcılar ve yöneticiler için stratejik bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu kitap, genel muhasebe teorisini ve finansal tabloların analitik gücünü, Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinin matematiksel bakış açısı ile harmanlayarak kapsamlı bir performans değerleme modeli sunmaktadır. Üç ana bölümden oluşan çalışmanın birinci bölümünde; finansal performansın temel girdisi olan muhasebe verileri ve finansal tablolar ele alınmıştır. Bilanço ve gelir tablosu kalemlerinin analitik anlamları, finansal rasyoların bilgi içeriği ve bu verilerin karar alma süreçlerindeki rolü kavramsal bir çerçeveye oturtulmuştur. İkinci bölümde; karmaşık karar problemlerinin çözümünde kullanılan Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerinin teorik altyapısı incelenmiştir. Sıralama yöntemleri detaylandırılarak, çalışmanın metodolojik zemini oluşturulmuştur. Bölümün devamında çalışma kapsamında kullanılan yöntemlerle ilgili olarak literatürde yer alan çalışmalara değinilmiştir. Kitabın temel katkısını oluşturan üçüncü bölümde ise; Borsa İstanbul (BIST) Ulaştırma Endeksi’nde işlem gören işletmelerin 2021-2024 yılları arasındaki finansal performansları ampirik olarak analiz edilmiştir. Çalışmada, literatürde geçerliliği kabul görmüş beş farklı yöntem (MAUT, TOPSIS, MABAC, CoCoSo ve MARCOS) kullanılarak karşılaştırmalı bir analiz gerçekleştirilmiştir. Uygulama sonuçları, sektördeki işletmelerin finansal istikrarını, yıllar itibarıyla performans değişimlerini ve yöntemler arasındaki tutarlılık düzeylerini ortaya koymaktadır. Buna ek olarak çalışmada kullanılan yöntemlerin yıl bazlı sıralamaları Borda Sayım Yöntemi ile birleştirilerek tüm yılları kapsayan tek bir sıralama elde edilmiştir. Sonrasında her bir yöntemde elde edilen toplu sıralamalar Borda Sayım Yöntemi ile yeniden birleştirilmiş ve tüm yıllar ve yöntemleri kapsayan bir performans sıralaması elde edilmiştir. Bu çalışma, sunduğu bütünleşik çerçeve ile hem muhasebe ve finans literatürüne teorik bir katkı sağlamayı hem de portföy yöneticileri, yatırımcılar ve işletme yöneticileri için stratejik kararlarında rehberlik edecek pratik bir yol haritası oluşturmayı hedeflemektedir.

Kaynakça Gösterimi

Gözkonan, Ü. H. (2026). Muhasebe Verilerine Dayalı Finansal Performans Ölçümünde Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri: Borsa İstanbul Ulaştırma Endeksinde Bir Uygulama. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1170

Lisans

Yayın Tarihi

12 January 2026

ISBN

PDF
978-625-8562-68-2

DOI

İstatistikler

Görüntülenme
0
İndirilme
0

Kategoriler