Yerel Sosyal Politikada STK’ların İşlevleri: Yönetişim Perspektifinden Bir Değerlendirme
Şu kitabın bölümü:
Berkün,
S.
(ed.)
2026.
Yerel Yönetimler ve Sosyal Politika.
Özet
Bu çalışma, yerel sosyal politika alanında sivil toplum kuruluşlarının rol ve işlevlerini yönetişim perspektifi çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma literatür temelli nitel bir derleme olarak tasarlanmıştır. Çalışmada 1980 sonrasında yükselişe geçen neoliberal politikalar ile küreselleşme sürecinin sosyal politika anlayışında yarattığı dönüşüm ele alınmaktadır. Bu gelişmeler sonucunda sosyal politika, merkezi devletin tek başına yürüttüğü bir alan olmaktan uzaklaşmış ve çok aktörlü bir yapıya doğru yönelmiştir. Yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve diğer toplumsal aktörler bu yeni yapının temel bileşenleri arasında yer almaktadır. Böylece sosyal politika uygulamalarında farklı aktörler arasında iş birliği ve koordinasyonun önemi artmıştır. Sivil toplum kuruluşları, yerel düzeyde toplumsal ihtiyaçların belirlenmesi, dezavantajlı gruplara yönelik hizmetlerin geliştirilmesi ve politika süreçlerine katılımın genişletilmesi açısından önemli aktörler olarak öne çıkmaktadır.
Çalışmada öncelikle sosyal politikanın tarihsel gelişimi ve yerel düzeyde kurumsallaşma süreci incelenmektedir. Ardından yönetişim yaklaşımının politika süreçlerine ve yerel sosyal politika uygulamalarına getirdiği yeni çerçeve tartışılmaktadır. Oluşturulan teorik çerçeve üzerinden STK’ların yerel sosyal politikadaki işlevleri ele alınmaktadır. Bu doğrultuda STK’lar hizmet sunumuna katkı sağlayan ve yerel sosyal politika yönetişiminin önemli bileşenlerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Özellikle dezavantajlı grupların ihtiyaçlarının görünür kılınması ve toplumsal taleplerin politika süreçlerine taşınması açısından STK’ların önemli bir aracı rol üstlendiği görülmektedir.
Bu çalışma literatür taramasına dayalı nitel bir derleme çalışması olarak tasarlanmıştır. Çalışmada yerel sosyal politika ve sivil toplum kuruluşları ilişkisine odaklanan ulusal ve uluslararası akademik çalışmalar incelenmiş ve ilgili literatürdeki kavramsal yaklaşımlar analiz edilmiştir. Çalışmada ayrıca yerel sosyal politikanın kamu, piyasa ve sivil toplum aktörleri arasında kurulan bir iş birliği alanı olduğu vurgulanmaktadır. Bu doğrultuda STK’ların bilgi üretimi, temsil ve yerel düzeyde toplumsal ihtiyaçların görünür kılınması gibi işlevleri ele alınmaktadır. Ayrıca yerel düzeyde katılımcı ve kapsayıcı sosyal politika uygulamalarının geliştirilmesinde STK’ların önemli bir potansiyel taşıdığı değerlendirilmektedir. Türkiye’de yerel sosyal politika alanında STK katılımının mevcut durumu incelenmekte ve bu alandaki yönetişim kapasitesine ilişkin bir tartışma yürütülmektedir. Böylece çalışma, yerel sosyal politika alanında STK’ların rolünü yönetişim perspektifi üzerinden ele alarak literatüre kavramsal bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
