Sporda Genetik Testler Performans İçin Belirleyici Midir?
Şu kitabın bölümü: Tutar, M. & Bayrakdar, A. (eds.) 2026. Sporda Genetik, Performans ve Yaralanma: Moleküler Temellerden Uygulamaya Bütüncül Yaklaşım.

Sedat Kahya
Milli Eğitim Bakanlığı
Akan Bayrakdar
Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi

Özet

Sportif performans, birçok faktörden etkilenen kompleks bir olgudur. Genetik faktörler, spor performansının belirlenmesinde önemli bir misyona sahip olabilir. Mevcut çalışma, sporda genetik testlerin spor performansını belirlemede etkili yöntemler olup olmadığını literatürde yer alan çalışmalar dahilinde incelemesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma anlatısal (narrative) derleme türünde dizayn edilmiştir. Verilerin elde edilmesinde NCBI veri tabanında yer alan PubMed ve PubMed-Central arama motorları, Web of Science, Google Akademik veri tabanları kullanılmıştır. Çalışmada, DNA dizileme yöntemlerinin gelişmesi sonucunda genetik testlerin hem sayısının hem de kullanım alanlarının arttığı raporlanmıştır. Genetik testler, spora dair becerileri belirlemede kritik bir öneme sahip olsa da bu amaca ulaşmada bu testlerin halen erken bir aşamada olduğu tespit edilmiştir. Bu doğrultuda, sporda genetik testlerin halihazırda yapılan uygulamaları incelendiğinde bu testlerin büyük bir oranının ticari amaçlı yapıldığı görülmektedir. Genetik testler, sporcunun sahip olduğu performans ile ilgili biyolojik alt yapıyı detaylı bir şekilde açıklamasına rağmen sporda başarının önemli bir şartı olan psikolojik ve zihinsel durumla ilgili birtakım eksiklikleri de barındırmaktadır. Ayrıca bu testler, insanları sahip olduğu biyolojik özelliklere göre sınıflayabilir. Bu durum, insanların yaşadıkları toplumda ayrımcılığa maruz kalmaları ile sonuçlanabilir. Bu sonuçlara rağmen sporda genetik testler insanlara birtakım faydalar da sağlayabilir. Bu testler aracılığıyla, sporcuların besin hassasiyetleri ve darbeye bağlı olmayan yaralanma eğilimleri rahatlıkla tespit edilebilir. Elde edilen sonuçlara göre de sporcuya/sporculara özgü antrenman planlamaları yapılarak sporda başarı yüzdesi önemli oranda artırılabilir.

Sonuç olarak, genetik testler kontrollü bir şeklide amaca hizmet ettiği sürece mevcut yetenek testlerine entegre edilerek kullanılabilir. Alanla ile ilgili daha fazla çalışmanın yapılması önerilmektedir.

Kaynakça Gösterimi

Kahya, S. & Bayrakdar, A. (2026). Sporda Genetik Testler Performans İçin Belirleyici Midir?. In: Tutar, M. & Bayrakdar, A. (eds.), Sporda Genetik, Performans ve Yaralanma: Moleküler Temellerden Uygulamaya Bütüncül Yaklaşım. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1300.c5254

Lisans

Yayın Tarihi

11 May 2026

DOI

Kategoriler