İşsizlik Sigortası Fonu: Türkiye’deki Uygulamaların Değerlendirilmesi Üzerine Bir Analiz
Şu kitabın bölümü:
Şahin,
M.
&
Önder,
K.
(eds.)
2026.
İktisat ve Maliye Alanlarında Teorik ve Ampirik Araştırmalar.
Özet
Sanayi Devrimi sonrası iş sözleşmesi ile ücret karşılığı çalışan işçi sınıfı ortaya çıkmıştır. Sanayi Devriminin ilk yıllarında işçi sınıfı, uzun çalışma saatleri ve kötü çalışma koşullarında düşük ücret karşılığında çalışmaktaydılar. Yine yedek işgücü ordusu denilen, işsiz kalan işçi yığınları ortaya çıkmıştı. İşsizlik nedeni ile işçi ve bakmakla yükümlü olduğu ailesi insani yaşam koşullarından mahrum bir yaşam sürmekle karşı karşıya kalıyorlardı. Bu durum ekonomi ve devlet için de zor bir ortam yaratıyordu. Zamanla işsizliğin bir risk olduğu kabul edilip, işsiz kalanlara asgari düzeyde insani bir yaşam düzeyi sağlayacak sistemlerin hayata geçirilmesi yönünde çalışmalar başlamıştır. Bu konuda ilk girişimler, isteğe bağlı işsizlik sigortası şeklinde olmuştur. Günümüz anlamında zorunlu ilk işsizlik sigortası, Sanayi Devriminin ortaya çıktığı ülke olan İngiltere’de kurulmuştur. Zamanla bu anlayış diğer ülkelerde de yayılmış ve kabul edilmiştir. İşsizlik sigortası, işsizlere iş bulana kadar belli bir süreliğine gelir desteği sağlamak amacından hareket ederek kurulmuştur. İşsizlik riskine karşı işçiler lehine maddi bir destek sağlama amacı güden bir sosyal politika aracı haline gelmiştir.
Makalede vaka analiz yöntemi kullanılarak, Türkiye’deki işsizlik ödeneklerinin ödenmesi için oluşturulan İşsizlik Sigortası Fonu’nu ve bu Fonun amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığını incelemektedir. İşsizlik sigortasının tarihsel gelişimi genel olarak ele alındıktan sonra, Ülkemizde uzun uğraşlar sonucu 1999 tarihinde yürürlüğe giren 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nda sonradan yapılan değişiklikler sonrası İşsizlik Sigortası Fonu’ndaki birikimlerin işsizler lehine kullanım amacında dönüşüm yaşanmaya başlamıştır. İşsizlik Sigortası Fonu’nda yaşanan bu dönüşümün işçi lehine bir dönüşüm olmadığı, İşsizlik Sigortası Fonu’ndaki birikimlerden işverenlere destek ve teşvik gibi adlar altında yüksek miktarlarda ödemelerin yapıldığı istatistiki veriler yardımıyla ele alınmaya çalışılmaktadır.
