Kentsel Mekânda Bellek Erozyonu: Sanat Pratikleri Üzerinden Bir Okuma
Şu kitabın bölümü:
Akyol Dayi,
B.
&
Özyonar Çırak,
B.
(eds.)
2026.
Çağdaş Sanatta Görünürlük ve Anlam.
Özet
Bu araştırma, modernleşme, göç, kentsel dönüşüm ve sermaye odaklı yapılaşma süreçlerinin kentte yol açtığı bellek kaybı olgusunun çağdaş sanat bağlamında nasıl ele alındığını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, fiziksel mekânsal değişimlerin bireylerin kentle kurdukları tarihsel, kültürel ve toplumsal bağları nasıl zayıflattığı, bu kaybın sanat aracılığıyla nasıl görünür kılındığı araştırılmıştır. Bu doğrultuda, 2005 yılından itibaren İstanbul Bienali katalogları doküman incelemesi yöntemiyle taranmış; kentte bellek kaybı, aidiyet kaybı, yıkım ve yerinden edilme temalarını ele alan sanatçıların eserleri seçilerek analiz edilmiştir. Bu bağlamda sanatçılar, farklı malzeme ve teknikler kullanarak kentte yaşanan bellek kaybını eleştirel bir biçimde ele almıştır. İncelenen sanatçılar, farklı malzeme ve ifade biçimleri kullanarak kentte yaşanan dönüşümün bellek, kimlik ve aidiyet üzerindeki etkilerini eleştirel bir biçimde ele almıştır. Young-jun Tak, Alejandro Almanza Pereda, Bilal Yılmaz ve Rayyane Tabet mekânsal dönüşüm, yıkım ve geçmişin silinmesini sorgularken; Jonathas de Andrade ve Bisan Abu Eisheh kişisel hikâyeler, gündelik nesneler ve arşivsel anlatılar üzerinden bellek kaybı ile yerinden edilme arasındaki ilişkiyi görünür kılmıştır. Rem Koolhaas, Cao Fei, Axel Wieder, Jesko Fezer ve Solmaz Shahbazi ise modern kentleşmenin kolektif hafıza, kimlik ve aidiyet üzerindeki etkilerini fotoğraf, video, dijital medya ve kentsel araştırmalar aracılığıyla tartışmaya açmıştır. Bu yönüyle sanatçıların tümü, kentte yaşanan dönüşümün yalnızca fiziksel değil, aynı zamanda toplumsal bellek ve kimlik kaybına neden olan bir süreç olduğunu eleştirel bir bakışla ortaya koymaktadır.
