Balkan Ülkelerinde Genç NEET Oranlarını Etkileyen Makroekonomik Faktörler: Panel Veri Analizi
Şu kitabın bölümü:
Ata,
A.
Y.
(ed.)
2026.
Makro İktisadi Politikalarda Güncel Konular.
Özet
Bu çalışmanın amacı Balkan ülkelerinde 15-24 yaş aralığında olup ne eğitimde ne istihdamda ne de herhangi bir mesleki eğitim programında olan gençlerin (NEET) oranlarını etkileyen makroekonomik faktörleri incelemektir. Araştırmada Arnavutluk, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Hırvatistan, Kuzey Makedonya, Romanya, Sırbistan, Slovenya ve Yunanistan’a ait 2007-2024 dönemini kapsayan panel veri seti kullanılmıştır. Seçilen coğrafi bölgede NEET oranları üzerindeki etkileri araştırılan temel değişkenler, kişi başına düşen GSYH, enflasyon oranı, ücretli-maaşlı çalışanların toplam çalışanlar içindeki payı ve yüksek eğitimli işgücüne ait işsizlik oranıdır. Analiz sürecinde öncelikle heterojenlik, yatay kesit bağımlılığı ve birim kök testleri uygulanmış, elde edilen bulgulara uygun olarak katsayı tahminleri için Genişletilmiş Ortalama Grup (AMG) tahmincisi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular panel genelinde kişi başına düşen reel GSYH’nin NEET oranlarını azaltırken, yüksek eğitimli işgücüne ait işsizlik oranının NEET oranlarını artırdığını göstermektedir. Buna karşılık enflasyon oranı ve ücretli, maaşlı çalışanların toplam istihdam içindeki payı panel genelinde istatistiki olarak anlamlı bulunmamıştır. Ülke bazlı sonuçlar ise makroekonomik değişkenlerin etkilerinin ülkeler arasında önemli farklılıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle ekonomik büyümenin Arnavutluk, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Kuzey Makedonya, Hırvatistan, Sırbistan ve Yunanistan’da NEET oranlarını azaltıcı etkisi belirgin iken, yüksek eğitimli işgücündeki işsizliğin Arnavutluk, Bosna-Hersek, Bulgaristan ve Hırvatistan ve Sırbistan’da gençlerin eğitim ve işgücü piyasasından uzaklaşma riskini artırdığı tespit edilmiştir. Ücretli-maaşlı istihdamdaki artış Yunanistan’da NEET oranlarını azaltırken, Arnavutluk, Bulgaristan, Hırvatistan ve Slovenya’da artırıcı yönde etkide bulunmuştur. Bu bulgu ücretli istihdamın gençlerin işgücü piyasasına entegrasyonunu her ülkede desteklemediğini ortaya koymaktadır. Genel olarak bulgular, NEET olgusunun sadece ekonomik büyüme ile açıklanamayacağını, işgücü piyasasının yüksek eğitimli işgücüne yeterli istihdam olanakları sunma kapasitesi ile eğitim-istihdam uyumunun da belirleyici olduğunu göstermektedir. Bu doğrultuda gençlerin istihdama geçişini kolaylaştıran, eğitim sistemini işgücü piyasasının ihtiyaçlarıyla uyumlu hale getiren politikaların NEET oranlarının azaltılmasına katkı sağlayabileceği önerilmektedir.
