Bu bölümde, afet sonrası barınma ve geçici yerleşim alanlarında çevre sağlığı hizmetlerinin halk sağlığının korunmasındaki rolü incelenmektedir. Afetler sonrasında altyapı sistemlerinde meydana gelen hasarlar; güvenli içme suyu, sanitasyon hizmetleri, atık yönetimi, enerji altyapısı ve sağlıklı konut koşullarına erişimi olumsuz etkileyebilmektedir. Afet sonrası oluşturulan geçici yerleşim alanlarında kalabalık yaşam koşulları, yetersiz havalandırma, sanitasyon eksiklikleri ve uygunsuz atık yönetimi; su ve gıda kaynaklı hastalıklar, solunum yolu enfeksiyonları ve vektör kaynaklı hastalıkların yayılım riskini artırmaktadır. Bu nedenle çevre sağlığı uygulamaları yalnızca acil müdahale hizmetleri kapsamında değil, sürdürülebilir halk sağlığı yönetiminin temel bileşenlerinden biri olarak değerlendirilmektedir.

Bölümde afet sonrası toplanma alanları, geçici barınma sistemleri, çadır kent planlaması, su temini, sanitasyon, atık yönetimi, havalandırma, konut sağlığı, zemin özellikleri ve toplum katılımı çevre sağlığı perspektifiyle ele alınmaktadır. Ayrıca geçici yerleşim alanlarının planlanmasında kullanılan sayısal standartlar ayrıntılı biçimde değerlendirilmektedir. Uluslararası insani yardım rehberlerinde kişi başına düşen minimum yaşam alanı, çadırlar arası güvenlik mesafesi, yangın güvenlik şeritleri, tuvalet ve duş kapasitesi, günlük su gereksinimi, drenaj sistemleri ve erişilebilirlik standartlarının; ikincil halk sağlığı sorunlarının önlenmesi ve yaşam kalitesinin korunması açısından kritik öneme sahip olduğu vurgulanmaktadır.

Çalışmada ayrıca AFAD, Türkiye Afet Müdahale Planı (TAMP), Türkiye Afet Risk Azaltma Planı (TARAP) ile Sphere, WHO ve UNHCR tarafından geliştirilen ulusal ve uluslararası rehberlerin afet sonrası geçici yerleşim alanlarının güvenli, sürdürülebilir ve sağlık odaklı yönetimindeki önemi ele alınmaktadır.

Sonuç olarak çevre sağlığı ilkelerine uygun, sürdürülebilir ve standartlara dayalı yerleşim planlaması; çevresel risklerin azaltılması, kırılgan grupların korunması, bulaşıcı hastalıkların önlenmesi ve afet sonrası iyileşme süreçlerinin desteklenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Toplum katılımına dayalı bütüncül çevre sağlığı yönetimi ise afet koşullarında halk sağlığının korunmasına ve toplumsal dayanıklılığın güçlendirilmesine önemli katkı sağlamaktadır.