Türkiye’de Muhasebe Eğitimi ve Muhasebe Mesleğinin Bölgesel Dinamikleri: Çok Kriterli Karar Verme ve Kümeleme Analizi Temelli Bir Araştırma
Şu kitabın bölümü: Doğan, Z. (ed.) 2026. Muhasebede Güncel Konular.

Sevim Ağaç
Süleyman Demirel Üniversitesi

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de muhasebe eğitimi ile muhasebe mesleğinin bölgesel görünümünü resmî istatistikler temelinde incelemektedir. Araştırmada muhasebe eğitiminin il düzeyindeki dağılımını belirlemek amacıyla Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Atlas verilerinden; muhasebe mesleğinin bölgesel yoğunluğunu ortaya koymak amacıyla TÜRMOB verilerinden; illerin demografik yapısını dikkate almak amacıyla ise TÜİK nüfus verilerinden yararlanılmıştır. Bu kapsamda 81 ili içeren bütünleşik bir veri seti oluşturulmuş; program sayısı, üniversite sayısı, kontenjan, yerleşen öğrenci sayısı, Serbest Muhasebeci (SM) ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) sayıları ile nüfusa göre standardize edilmiş göstergeler birlikte değerlendirilmiştir. Çalışmada tanımlayıcı istatistikler, korelasyon analizi, çoklu doğrusal regresyon, Entropy ağırlıklandırma yöntemi, MARCOS (Measurement of Alternatives and Ranking according to Compromise Solution)  sıralama yöntemi ve K-Means kümeleme analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, muhasebe eğitiminin Türkiye genelinde yaygın bir coğrafi kapsama sahip olduğunu, ancak eğitim arzının iller arasında homojen dağılmadığını göstermektedir. İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Antalya ve Konya gibi büyükşehirler hem muhasebe eğitimi kapasitesi hem de meslek mensubu yoğunluğu bakımından öne çıkmaktadır. Bununla birlikte nüfusa göre hesaplanan göstergeler, Bilecik, Burdur, Kırklareli, Gümüşhane ve Çanakkale gibi küçük ve orta ölçekli bazı illerin de göreli eğitim kapasitesi açısından dikkat çekici konumlara sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Korelasyon bulguları, nüfus, program sayısı, kontenjan ve SMMM sayısı arasında güçlü pozitif ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Buna karşılık nüfusa göre program yoğunluğu ile nüfusa göre SMMM yoğunluğu arasındaki negatif ilişki, eğitim arzı ile mesleki piyasa kapasitesinin her ilde aynı yönde gelişmediğini ortaya koymaktadır. Entropy sonuçları, iller arasındaki farklılaşmada en belirleyici kriterin SMMM sayısı olduğunu göstermiş; MARCOS sıralamasında İstanbul açık ara ilk sırada yer almıştır. K-Means analizi ise Türkiye’de muhasebe eğitimi ve mesleğinin İstanbul merkezli ulusal yoğunlaşma, nüfusa göre eğitim arzı güçlü iller ve mesleki kapasitesi yüksek ekonomik merkezler olmak üzere üç temel bölgesel tipoloji içinde değerlendirilebileceğini göstermiştir. Çalışma, muhasebe eğitimi planlamasında yalnızca program sayısının değil, bölgesel mesleki talebin, ekonomik faaliyet yoğunluğunun ve istihdam olanaklarının birlikte dikkate alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Ağaç, S. (2026). Türkiye’de Muhasebe Eğitimi ve Muhasebe Mesleğinin Bölgesel Dinamikleri: Çok Kriterli Karar Verme ve Kümeleme Analizi Temelli Bir Araştırma. In: Doğan, Z. (ed.), Muhasebede Güncel Konular. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1357.c5465

Lisans

Yayın Tarihi

30 June 2026

DOI

Kategoriler