Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi: Merkezileşme ve Yeni Yönetim Paradigması (2016-2026)
Şu kitabın bölümü: Çetin, M. Ş. (ed.) 2026. Türkiye'de Kamu Yönetiminin Tarihsel Gelişimi: Merkezileşme, Bürokrasi ve Modernleşme.

Selami Özkan
Muş Alparslan Üniversitesi

Özet

Bu çalışmada Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nde (CHS) merkezileşmenin geçmiş Türk devletlerine nazaran hangi durumda olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Aynı zamanda demokrasinin yanında eskiden uygulanmış ve günümüzde de örnekleri olan veya artık pek uygulama örneği bulunmayan monarşi, oligarşi gibi yönetim biçimlerine de yer verilmiştir. Konu itibarıyla demokratik bir yönetim sistemi olan CHS sistemi incelenmek istendiğinden demokratik yönetim biçimlerine ağırlık verilmiştir. Bu minvalde sadece CHS değil, dünyada uygulanan diğer demokratik yönetim biçimlerinin özelliklerine de değinilmiştir. Özellikle neredeyse adıyla anılır derecede olduğu savunulabilecek İngiltere’nin parlamenter yönetim sistemi, Amerika Birleşik Devletleri’nin (ABD) başkanlık sistemi ve Fransa’nın yarı başkanlık sistemi değerlendirilmiştir. Türkiye’nin yeni yönetim sistemi, parlamenter yönetim sisteminin birçok özelliğini terk etmiş, daha çok başkanlık benzeri bir yönetimi tercih etmiştir. Bu sistemde, başkanlık sistemi gibi sert kuvvetler ayrılığı yöntemi kadar olmasa da yürütme, parlamentonun etkisinden oldukça uzaklaştırılmıştır. Hem yarı başkanlık hem başkanlık hem de parlamenter yönetim sistemlerine ait yönleri bulunan yeni sistemin, daha çok başkanlık yönünün ön plana çıktığı görülmüştür. Yeni sistemde Cumhurbaşkanı, yürütmeyi yarı başkanlık sisteminde olduğu gibi nispeten de olsa bir başbakanla paylaşmamaktadır. Yine yeni sistemde cumhurbaşkanı tek başına, kişisel olarak yürütmeden sorumlu olmakta, dolayısıyla merkezi güç cumhurbaşkanlığı makamında toplanmaktadır. Bu yönüyle başkanlık sistemine benzeyen yeni sistemde bakanları da cumhurbaşkanı seçmekte ve seçilen bakanın varsa meclis üyeliği sona ermektedir. Dolayısıyla bakanların sorumluluğu da meclisten önce cumhurbaşkanına karşı olmaktadır. Yeni sistemde, eski Türk devlet geleneklerinde ve İslamiyet sonrası Türk devletlerinde olduğu gibi merkezin gücü öncelemektedir. CHS sistemi kendine has bir başkanlık sistemi öngörse de ABD gibi eyalet sistemini öngörmemektedir. Türkiye Devleti’nin kendisinden önceki parlamenter sistemde var olan üniter yapısını devam ettiren CHS sistemi, güncel teknolojik gelişmeler de dikkate alındığında merkezi yönünü pekiştirme gücüne sahip olduğu da söylenebilir.

Kaynakça Gösterimi

Özkan, S. (2026). Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi: Merkezileşme ve Yeni Yönetim Paradigması (2016-2026). In: Çetin, M. Ş. (ed.), Türkiye'de Kamu Yönetiminin Tarihsel Gelişimi: Merkezileşme, Bürokrasi ve Modernleşme. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1360.c5489

Lisans

Yayın Tarihi

30 June 2026

DOI

Kategoriler