Osmanlı maliyesi, tarihsel olarak güçlü bir merkezî yapı ve detaylı bir vergi düzeni üzerine inşa edilmiştir. Ancak zaman içinde bu yapının çeşitli alanlarında kurumsal zafiyetler, rüşvet ve yolsuzluk gibi uygulamalar ortaya çıkmıştır. Vergi toplama sistemlerinden bürokratik atamalara kadar birçok alanı etkileyen bu yozlaşma, sadece bireysel ahlaki sapmalarla değil, aynı zamanda sistemik ve yapısal nedenlerle açıklanabilecek niteliktedir. Tanzimat’tan itibaren modernleşme çabalarıyla birlikte yeni idari ve mali kurumların ihdas edilmesi, merkeziyetçi reformlar aracılığıyla yolsuzlukla mücadeleyi de hedeflemiş; ancak taşradaki uygulamalar ve siyasi müdahaleler, bu kurumların etkinliğini sınırlamıştır. Özellikle Tanzimat ve Sultan II. Abdülhamid dönemlerinde, kamu kaynaklarının yönetimi, denetimi ve dağıtımı süreçlerinde ortaya çıkan kurumsal zaafiyetler, yolsuzluğun sistematik bir sorun hâline gelmesine neden olmuştur.

Bu çalışmanın temel amacı, Osmanlı iktisadi modernleşme sürecinde rüşvet ve yolsuzluk olgusunu kurumsal kökenleriyle birlikte ele almak ve bu olgunun devlet maliyesi, idari yapı ve kamu güveni üzerindeki etkilerini tarihsel bağlamda analiz etmektir. Çalışma, klasik dönemden başlayarak Tanzimat reformları ve Sultan II. Abdülhamid dönemi boyunca mali teşkilatta ortaya çıkan yapısal sorunları ve denetim mekanizmalarının etkinlik düzeyini incelemekte; kamu maliyesiyle ilgili kurumsal dönüşüm çabalarının neden tam anlamıyla başarıya ulaşamadığını tartışmaktadır. Bu bağlamda, merkezi ve taşra teşkilatları arasındaki denge, mültezimlik ve iltizam gibi uygulamaların suiistimale açıklığı, yabancı sermaye ile kurulan imtiyaz ilişkilerinde ortaya çıkan etik dışı uygulamalar ve mali denetim kurumlarının performansı çalışmanın temel analiz alanlarını oluşturmaktadır. Çalışmadan elde edilen bulgular, Osmanlı’daki yolsuzluk ve rüşvet mekanizmalarının yalnızca mali sistemi değil, aynı zamanda kamusal güven, bürokratik meşruiyet ve iktisadi gelişim süreçlerini de doğrudan etkileyen çok katmanlı bir sorun alanı olduğunu ortaya koymaktadır.