Sünnî ve Zeydî Geleneğin Hadis Mirası: Sünen-i Erbaa ile el-Emâlî Arasında Bir Mukayese
Şu kitabın bölümü: Tansü, Y. E. (ed.) 2025. Tarih Alanında Seçme Yazılar IX.

Mustafa Tanrıverdi
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

Özet

Bu çalışma, Zeydî hadis literatürünün temel eserlerinden biri olan el-Emālī’yi, Sünnî hadis geleneğinin ana kaynakları arasında yer alan Ebū Dāvūd (ö. 275/889), Tirmiẕī (ö. 279/892), Nesāʾī (ö. 303/915) ve İbn Māce’ye (ö. 273/887) ait dört es-Sunen ile mukayeseye tabi tutması bakımından literatüre katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Aḥmed b. ʿĪsā b. Zeyd (ö. 246/861), Zeydiyye’nin 3./9. asırdaki önemli isimlerinden birisidir. el-Emālī adlı eseri de mezhebin karakteristik özelliklerini ve hadis birikimini yansıtan önemli bir kaynak mesabesindedir. Bu eser, öncesi ve sonrasına ait müktesebat ile birlikte Zeydî geleneğin hadis altyapısını oluşturmaktadır. Ehl-i beyt imam ve muhaddislerinden gelen rivayet ve kavillerin yanı sıra Sünnî kültür havzasının önem atfettiği birtakım sahâbî ve râvilerden gelen hadislere de bünyesinde yer vermesi, eserin üzerinde durulması gereken bir özelliğidir. Bu bakımdan Zeydiyye nezdinde imtiyazlı bir konuma sahip olan el-Emālī ile Sünnî hadis literatürünün emsal örnekleri arasında sened tercihi ve metin seçkisi bakımından benzerlik ve farklılıkların tespiti önem arz etmektedir. Bahse konu eserlerin aynı yüzyıla ait olmaları, tertip bakımından sünen özelliği yansıtmaları, şekil ve üslup özellikleri itibarıyla birbirine yakın bir tasnif metoduna sahip olmaları ve temsil ettikleri geleneğin temel kaynakları sayılmaları gibi birçok ortak yönleri bulunması sebebiyle ihtiva ettikleri rivayet malzemesi bu çalışmada mukayeseli bir tahlile tabi tutulmaktadır. Böylece emsalleri olan Sünen-i erbaa’ya kıyasla farklı bir geleneğin hadis birikimini yansıtan el-Emālī’nin söz konusu dört sünen ile ne düzeyde paralellik arz ettiği ortaya konulmaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Tanrıverdi, M. (2025). Sünnî ve Zeydî Geleneğin Hadis Mirası: Sünen-i Erbaa ile el-Emâlî Arasında Bir Mukayese. In: Tansü, Y. E. (ed.), Tarih Alanında Seçme Yazılar IX. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub886.c4763

Lisans

Yayın Tarihi

30 December 2025

DOI

Kategoriler