Menopozda Biyolojik Değişimler ve Ruh Sağlığı Üzerine Etkileri
Şu kitabın bölümü: Aydın Doğan, R. & Hüseyinoğlu, S. (eds.) 2025. Ebelikte Çok Boyutlu Yaklaşımlar: Klinikten Topluma.

Rukiye Karabacak
Karabük Üniversitesi
Yeter Çuvadar Baş
İstanbul Gedik Üniversitesi

Özet

Menopoz dönemi, kadınların biyolojik, psikolojik ve sosyal alanlarda çok boyutlu değişimler yaşadığı ve bu nedenle ruhsal sağlık açısından hassas bir geçiş süreci olarak değerlendirilmektedir. Bu dönemde özellikle östrojen ve progesteron düzeylerindeki azalmaya bağlı olarak depresyon, anksiyete, uyku bozuklukları ve duygudurum dalgalanmaları sık görülmektedir. Bununla birlikte, menopozal dönemde ortaya çıkan ruhsal belirtilerin şiddeti yalnızca hormonal değişimlerle açıklanamamakta; bireysel farklılıklar, yaşam tarzı, sosyokültürel yapı, sosyal destek düzeyi ve sağlık algısı gibi psikososyal etmenlerden de önemli ölçüde etkilenmektedir. Güncel araştırmalar, menopoz sürecinde ruhsal belirtilerin yönetiminde kanıta dayalı ve bireyselleştirilmiş yaklaşımların önemini vurgulamaktadır. Bu kapsamda hormon replasman tedavisi, bilişsel davranışçı terapi, mindfulness temelli müdahaleler ve SSRI/SNRI grubu farmakolojik tedaviler, bireyin semptom profili ve risk faktörleri doğrultusunda planlanması gereken başlıca seçenekler arasında yer almaktadır. Etkili bir bakım yaklaşımı, farmakolojik müdahalelerle sınırlı kalmayıp yaşam tarzı düzenlemeleri, psikososyal destek ve sosyal kaynakların güçlendirilmesini içeren bütüncül bir modeli gerektirmektedir. Sonuç olarak, menopoz döneminde ruhsal sağlığın korunması ve geliştirilmesi; multidisipliner bir yaklaşımla ele alınmalı, bireyin özgün gereksinimlerine göre şekillendirilmeli ve güncel bilimsel kanıtlar doğrultusunda yürütülmelidir.

Kaynakça Gösterimi

Karabacak, R. & Çuvadar Baş, Y. (2025). Menopozda Biyolojik Değişimler ve Ruh Sağlığı Üzerine Etkileri . In: Aydın Doğan, R. & Hüseyinoğlu, S. (eds.), Ebelikte Çok Boyutlu Yaklaşımlar: Klinikten Topluma. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1031.c4135

Lisans

Yayın Tarihi

31 December 2025

DOI