Beyin Sapı (Truncus Cerebri / Encephali): Anatomik ve Fonksiyonel Bir Bakış
Şu kitabın bölümü: Koç Direk, F. (ed.) 2025. Fonksiyonel Nöroanatomi ve Klinik Bağlantılar.

Anıl Didem Aydın Kabakçı
Necmettin Erbakan Üniversitesi
Duygu Akın Saygın
Necmettin Erbakan Üniversitesi

Özet

Beyin sapı (truncus encephali/cerebri), medulla oblongata, pons ve mesencephalon olmak üzere üç temel anatomik bölümden oluşan, merkezi sinir sisteminin en hayati yapılarından biridir. Beyin ile omurilik arasında geçiş ve iletişim sağlayan bu yapı, hem motor hem de duyu yollarının geçtiği bir merkez olmasının yanı sıra birçok yaşamsal refleksin ve kraniyal sinirin kontrol merkezlerini de içerir. Medulla oblongata, solunum ve kardiyovasküler sistem gibi yaşamsal işlevleri düzenleyen merkezleri barındırırken; pons, motor koordinasyon ve solunum ritminin düzenlenmesinde önemli rol oynar. Mesencephalon ise görsel ve işitsel refleksler, motor kontrol ve dopamin üretimi gibi işlevlerle ilişkilidir. Her üç bölgede de yer alan kraniyal sinir çekirdekleri, baş ve boyun bölgesindeki motor ve duyu kontrolünü sağlar. Beyin sapı, ayrıca retiküler formasyon aracılığıyla uyanıklık, bilinç ve otonom fonksiyonların düzenlenmesinde rol alır. Klinik olarak beyin sapını etkileyen lezyonlar; hem kraniyal sinir tutulumları hem de kontralateral motor/duyu kayıpları ile karakterizedir. Sendromlar (Weber, Wallenberg, Claude vb.), vasküler olaylar veya tümörler gibi nedenlerle gelişebilir. Bu çalışmada, beyin sapının anatomik ve fonksiyonel yapısı detaylandırılarak, ilgili çekirdekler, sinir yolları ve klinik tablolar bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır.

Kaynakça Gösterimi

Aydın Kabakçı , A. D. & Akın Saygın, D. (2025). Beyin Sapı (Truncus Cerebri / Encephali): Anatomik ve Fonksiyonel Bir Bakış. In: Koç Direk, F. (ed.), Fonksiyonel Nöroanatomi ve Klinik Bağlantılar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1076.c4359

Lisans

Yayın Tarihi

30 December 2025

DOI