Finansal Piyasalarda Güven ve Risk Altında Yapılan Yatırımların Endeks Fiyatlarına Etkisi: BİST 30 Endeksi Örneği
Şu kitabın bölümü: Buğan, M. F. & Çevik, E. (eds.) 2025. Finansal Piyasaların Evrimi VI.

Ayşegül Ertuğrul
İstanbul Gelişim Üniversitesi

Özet

Finansal piyasalarda hisse senedi yatırımları geçmişten günümüze gelene kadarki süreçte halen önemini korumaktadır. Tasarruf sahipleri yatırım kararları verirken özellikle belirsizlik ortamları ve güven durumlarında farklı tutumlar sergileyebilmektedirler. Yatırımcıların tutumlarına göre şekillenen yatırımlar ise menkul kıymetlerin fiyatlarında değişikliklere neden olmaktadırlar. Bu çalışmada borsa yatırımcılarının güven ortamı ve belirsizliğin yoğun olduğu dönemlerdeki yatırım tutumlarının endeks fiyatlarını etkileyip etkilemediği analiz edilmeye çalışılmıştır. Araştırmanın temel dayanak noktası olan Davranışsal Finans teorileri baz alınarak oluşturulan modelde, Finansal Hizmet Güven Endeksi(FHGE), Reel Kesim Güven Endeksi (RKGE), Tüketici Güven Endeksi (TGE) gibi yatırımcıların finansal piyasalara olan güveninin ölçüldüğü endeksler ile belirsizlik ve değişkenliğin ölçüsü olan Volatilite Endeksi (VIX) bağımsız değişkenler olarak modele dahil edilmiştir. Bağımlı değişken olarak ise güçlü işletmelerin yer aldığı BIST 30 endeksi kapanış fiyatlarına ait veriler değerlendirilmiştir. Analiz dönemi olarak 2012:01-2025:10 dönemlerine ait aylık veriler kullanılmıştır. Modelde ilişkilerin tespiti için Birim Kök Testleri sonucunda ARDL sınır testi yapılmasının uygun olacağı sonucuna varılarak, uzun ve kısa dönem ilişkiler değerlendirilmiştir. Ardından Toda-Yamamoto nedensellik testi ile nedensellik ilişkileri değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre LNFHGE, LNRKGE ile LNFİYAT arasında uzun dönemde pozitif ilişki bulumuşken, LNGE ve LNVIX ile LNFİYAT arasında negatif ilişki elde edilmiştir. Kısa dönemli olarak ise, LNRKGE ile LNFİYAT arasında pozitif bir ilişki bulunmuşken, LNVIX ile LNFİYAT arasında beklenildiği gibi negatif yönlü bir ilişki elde edilmiştir. Ancak LNFHGE ve LNTGE ile LNFİYAT arasında kısa dönemli bir ilişki tespit edilememiştir. Toda-Yamamato nedensellik sonucuna göre ise tüm değişkenlerden LNFİYAT endeksine doğru bir ilişki tespit edilmiştir.

Kaynakça Gösterimi

Ertuğrul, A. (2025). Finansal Piyasalarda Güven ve Risk Altında Yapılan Yatırımların Endeks Fiyatlarına Etkisi: BİST 30 Endeksi Örneği. In: Buğan, M. F. & Çevik, E. (eds.), Finansal Piyasaların Evrimi VI. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1111.c4737

Lisans

Yayın Tarihi

29 December 2025

DOI

Kategoriler