Hidroelektrik Santrallerinde Senkron Generatör Seçimi için AHP–VIKOR Tabanlı Çok Kriterli Bir Karar Yaklaşımı
Şu kitabın bölümü: Arslan, S. (ed.) 2025. Elektrik‑Elektronik ve Haberleşme Mühendisliğinde Güncel Araştırmalar ve Değerlendirmeler I.

Gülsüm Yıldırız
Düzce Üniversitesi
Emin Yıldırız
Düzce Üniversitesi

Özet

Bu çalışmada, hidroelektrik santrallerinde elektrik enerjisi üretiminde kullanılacak en uygun senkron generatör tipinin belirlenmesi amacıyla çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerine dayalı bir değerlendirme gerçekleştirilmiştir. Günümüzde enerji üretim sistemlerinde verimlilik, maliyet, güç yoğunluğu ve sürdürülebilirlik gibi kriterlerin önemi giderek artmakta; bu durum, generatör seçiminde tek bir performans göstergesine dayalı yaklaşımları yetersiz kılmaktadır. Bu kapsamda çalışma, farklı fiziksel ve elektromanyetik özelliklere sahip üç alternatif generatör topolojisini ele almaktadır: bakır iletkenli elektriksel uyartımlı senkron generatör, alüminyum iletkenli elektriksel uyartımlı senkron generatör ve sürekli mıknatıslı senkron generatör.

Seçim sürecinde; verim, stator ve rotor maliyeti, nominal yük torku, ekonomik çalışma torku ve güç yoğunluğu olmak üzere beş temel kriter dikkate alınmıştır. Kriterlerin göreli önem ağırlıkları Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi ile belirlenmiş, alternatiflerin sıralanması ise VIKOR yöntemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. AHP sonuçları, maliyet ve verim kriterlerinin karar sürecinde en yüksek ağırlığa sahip olduğunu göstermiştir. VIKOR analizi sonuçlarına göre, düşük maliyet ve yüksek güç yoğunluğu avantajları sayesinde alüminyum uyartım sargılı senkron generatör en uygun alternatif olarak belirlenmiştir. Bakır uyartım sargılı generatör ikinci sırada yer alırken, yüksek mıknatıs maliyeti nedeniyle sürekli mıknatıslı senkron generatör en düşük uygunluk değerine sahip olmuştur.

Elde edilen sonuçlar, hidroelektrik santrallerinde generatör seçiminin yalnızca elektromanyetik performansa değil, aynı zamanda ekonomik ve stratejik faktörlere dayalı bütüncül bir yaklaşımla yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Yıldırız, G. & Yıldırız, E. (2025). Hidroelektrik Santrallerinde Senkron Generatör Seçimi için AHP–VIKOR Tabanlı Çok Kriterli Bir Karar Yaklaşımı. In: Arslan, S. (ed.), Elektrik‑Elektronik ve Haberleşme Mühendisliğinde Güncel Araştırmalar ve Değerlendirmeler I. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1128.c4609

Lisans

Yayın Tarihi

30 December 2025

DOI