Mental Yorgunluk ve Farklı Yüklerin Post-Aktivasyon Performans Artışına Etkileri: Bench Press ve Squat Üzerine Bir İnceleme

Celil Kaçoğlu
Eskişehir Teknik Üniversitesi
https://orcid.org/0000-0002-1817-5234

Özet

Egzersiz kapasitesi sporcuların antrenmanda sergileyeceği performansta önemli rol oynamaktadır. Sporcular kuvvet, güç, hız, dayanıklılık ve bilişsel performansı geliştirmek için farklı yüklenme stratejileri ve ısınma yaklaşımları kullanır; bunlardan biri, kondisyon aktivitesi sonrası akut performans artışı hedefleyen post-aktivasyon performans artışı (PAPE) uygulamalarıdır. Bununla birlikte, Stroop görevi gibi yöntemlerle indüklenen zihinsel yorgunluk bu akut yanıtları değiştirebilir. BULGULAR: Bu çalışmada 18–23 yaş aralığındaki sporcularda zihinsel yorgunluk koşullarının (kontrol, Stroop, belgesel), iki PAPE şiddetinin (%60 ve %80 1RM) ve ölçüm zamanının (0., 3., 6., 9. dk) patlayıcı performans üzerine etkileri incelendi. Bench press throw (BPT) için zihinsel yorgunluk × şiddet × zaman üçlü etkileşimi anlamlı bulunmazken (p=0,058), sıçrama yüksekliğinde aynı üçlü etkileşim anlamlı bulundu (p=0,007). Algılanan efor (Borg) değerlerinde hem BPT hem de sıçrama protokollerinde üçlü etkileşimlerin anlamlı olmaması, zihinsel yorgunluk varlığında/yokluğunda algılanan yüklenme yanıtının benzer seyredebileceğini düşündürmektedir. Buna karşın BRUMS sonuçları, zihinsel yorgunluk × şiddet × zaman arasında anlamlı bir etkileşime işaret etmiş; Stroop koşulunda duygu durumunun zamanla olumsuz yönde değiştiği görülmüştür. SONUÇ: Zihinsel yorgunluk PAPE yanıtını değişken-özgül biçimde etkileyebilir ve özellikle alt ekstremite patlayıcı performans PAPE bağlamında zihinsel durumdan daha fazla etkilenebilir; bu nedenle uygulamada dinlenme penceresinin bireyselleştirilmesi ve gelecek çalışmalarda ölçüm aralığının 12–15 dakikaya uzatılarak nöromüsküler ölçütlerle desteklenmesi önerilir.

Kaynakça Gösterimi

Koyun, C. & Kaçoğlu, C. (2026). Mental Yorgunluk ve Farklı Yüklerin Post-Aktivasyon Performans Artışına Etkileri: Bench Press ve Squat Üzerine Bir İnceleme. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1290

Lisans

Yayın Tarihi

21 April 2026

ISBN

PDF
978-625-8998-72-6

DOI

İstatistikler

Görüntülenme
78
İndirilme
38

Kategoriler