Adölesan Gebeliklerde Şiddet, Obstetrik Şiddet ve Ruh Sağlığı Üzerine Etkileri
Şu kitabın bölümü: Çuvadar, A. & Arslan, N. (eds.) 2026. Kadın Sağlığında Bütüncül Yaklaşımlar .

Esra Demirci Ecevit
İstanbul Gedik Üniversitesi
Kübra Şerif Öztürk
Karabük Üniversitesi

Özet

Adölesan dönem, Dünya Sağlık Örgütü tarafından 10–19 yaş aralığını kapsayan gelişimsel bir süreç olarak tanımlanmaktadır. Bu dönemde birey; fiziksel, bilişsel, psikososyal ve kimlik gelişimini sürdürmekte olup, henüz tamamlanmamış gelişimsel süreçler nedeniyle çeşitli sağlık risklerine daha açık hale gelmektedir. Adölesan dönemde gerçekleşen gebelikler ise gelişmekte olan fizyolojik yapıya ek bir yük oluşturarak hem anne hem de fetüs açısından önemli obstetrik, psikolojik ve sosyal sorunlara yol açabilmektedir.

Günümüzde adölesan gebelikler, görülme sıklığındaki artış ve beraberinde getirdiği çok boyutlu riskler nedeniyle önemli bir halk sağlığı ve toplumsal sorun olarak değerlendirilmektedir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde çoğunlukla korunmasız ve erken yaşta başlayan cinsel yaşamın sonucu olarak ortaya çıkarken, düşük sosyoekonomik düzeye sahip toplumlarda çocuk yaşta evlilikler, cinsel istismar ve toplumsal eşitsizlikler ile ilişkili olabilmektedir. Bu süreçte adölesan gebeler; yaş, deneyimsizlik, bilgi eksikliği, güçsüz sosyal konum ve sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunlar nedeniyle obstetrik şiddete karşı daha kırılgan bir grup oluşturmaktadır.

Obstetrik şiddet; gebelik, doğum ve postpartum dönemde kadının fiziksel, psikolojik ve duygusal bütünlüğünü zedeleyen, insan hakları ihlali niteliği taşıyan bir durumdur. Adölesan gebelerde obstetrik şiddet; damgalayıcı tutumlar, yargılayıcı iletişim, mahremiyet ihlalleri, bilgilendirilmiş onam eksikliği ve bakım hizmetlerinde ayrımcılık gibi farklı biçimlerde ortaya çıkabilmektedir. Özellikle küçük yaşta gebeliklerin bildirimi, veli izni gerekliliği, istismar şüphesi ve hukuki sorumluluklar gibi durumlar sağlık profesyonellerini etik ikilemlerle karşı karşıya bırakabilmektedir. Kadın sağlığı hizmetlerinde temel rol üstlenen ebeler; adölesan izlemlerinin yürütülmesi, gebeliğin erken dönemde saptanması, şiddet ve istismar belirtilerinin değerlendirilmesi, ruh sağlığının desteklenmesi ve bütüncül bakımın sunulması açısından kritik sorumluluklara sahiptir.

Kaynakça Gösterimi

Demirci Ecevit, E. & Şerif Öztürk, K. (2026). Adölesan Gebeliklerde Şiddet, Obstetrik Şiddet ve Ruh Sağlığı Üzerine Etkileri. In: Çuvadar, A. & Arslan, N. (eds.), Kadın Sağlığında Bütüncül Yaklaşımlar . Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1373.c5572

Lisans

Yayın Tarihi

2 July 2026

DOI