Yardımcı Üreme Tekniklerinde Klinik ve Yasal Yaklaşımlar
Şu kitabın bölümü: Çuvadar, A. & Arslan, N. (eds.) 2026. Kadın Sağlığında Bütüncül Yaklaşımlar .

Çağla Çamlı
Karabük Üniversitesi
Begüm Can
Karabük Üniversitesi

Özet

Yardımcı üreme teknikleri, spontan gebelik elde edemeyen çiftlerde fertilizasyon ve embriyo gelişim süreçlerinin laboratuvar ortamında desteklenmesini sağlayan ve infertilite tedavisinin temel bileşenlerinden biri olarak kabul edilen uygulamalardır. İnfertilite tedavisinde yaklaşım; infertiliteye neden olan faktörlerin kapsamlı biçimde değerlendirilmesinin ardından, düşük riskli girişimlerden daha invazif yöntemlere doğru basamaklı şekilde planlanmalıdır. Türkiye’de YÜT uygulamalarının yasal çerçevesi “Üremeye Yardımcı Tedavi Uygulamaları ve Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Hakkında Yönetmelik” ile belirlenmiştir. Türk hukukuna göre bu uygulamalardan yalnızca evli çiftler, kendi üreme hücrelerini kullanmaları koşuluyla yararlanabilmektedir. Üçüncü kişilerden elde edilen sperm veya oosit kullanımı, taşıyıcı annelik ve belirli cinsiyet değiştirme uygulamaları yasal değildir ve hukuka aykırı uygulamalara yönelik cezai yaptırımlar öngörülmektedir.

Trans bireylerde yardımcı üreme teknikleri, doğurganlığın korunması açısından önem taşımaktadır. Hormon tedavileri ve cerrahi girişimlerin fertilite üzerinde kalıcı etkiler oluşturabilmesi nedeniyle, süreç öncesinde sperm veya oosit dondurma gibi fertilite koruyucu yöntemler değerlendirilmektedir. Avrupa ülkelerinde yardımcı üreme tekniklerine ilişkin yasal düzenlemeler önemli farklılıklar göstermektedir. Yunanistan, Belçika ve Hollanda gibi ülkeler donör kullanımı ve bekar kadınlara yönelik uygulamalarda daha liberal politikalar benimserken; Almanya ve İtalya gibi ülkelerde embriyo dondurma ve donasyon konularında daha sınırlayıcı düzenlemeler bulunmaktadır. Bu farklılıklar, bireylerin kendi ülkelerinde erişemediği uygulamalar için başka ülkelere yönelmesine ve “üreme turizmi” olgusunun ortaya çıkmasına neden olmaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Çamlı, Ç. & Can, B. (2026). Yardımcı Üreme Tekniklerinde Klinik ve Yasal Yaklaşımlar . In: Çuvadar, A. & Arslan, N. (eds.), Kadın Sağlığında Bütüncül Yaklaşımlar . Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1373.c5575

Lisans

Yayın Tarihi

2 July 2026

DOI