Spor Eğitimi Psikolojisi
Şu kitabın bölümü:
Alaeddinoğlu,
V.
&
Turan,
M.
&
Akkuş,
E.
&
Yılmaz,
H.
H.
(eds.)
2025.
Beden Eğitimi ve Spor Öğretiminde Akademik Araştırmalar.
Özet
Bu çalışma, spor ve eğitim psikolojisi arasındaki bütüncül ilişkiyi ele alarak sporun bilişsel, duygusal, sosyal ve performans temelli süreçler üzerindeki çok boyutlu etkilerini incelemektedir. Spor, yalnızca fiziksel beceri gelişimini değil; motivasyon, kaygı yönetimi, öz-yeterlik, psikolojik dayanıklılık, benlik algısı ve sosyal uyum gibi temel psikolojik bileşenleri de destekleyen önemli bir eğitimsel araç olarak değerlendirilmektedir. Literatürde spor katılımının kaygıyı azalttığı, özgüveni ve akademik motivasyonu güçlendirdiği, dijital spor eğitim programlarının ise öğrenme, dikkat ve performans geri bildirimini geliştirdiği gösterilmektedir. Spor psikolojisinin temel kavramları arasında yer alan motivasyon, stres–kaygı yönetimi, imgeleme ve duygu düzenleme becerileri hem bireysel hem takım sporlarında performansın belirleyicileri arasında görülmüştür. Ayrıca zihinsel antrenman tekniklerinin sporcunun odaklanma, özgüven ve bilişsel esneklik düzeylerini artırarak performansı olumlu yönde etkilediği bulgulanmaktadır. Spor yaralanmalarının fiziksel sonuçlara ek olarak kaygı artışı, yeniden yaralanma korkusu ve motivasyon kaybı gibi psikolojik etkiler yarattığı; rehabilitasyon sürecinde psikolojik desteğin iyileşme motivasyonunu güçlendirdiği tespit edilmiştir. Çocukluk ve ergenlik dönemlerinde sporun kimlik gelişimi, sosyal uyum ve duygusal düzenleme üzerindeki koruyucu ve geliştirici rolü özellikle vurgulanmaktadır. Spor psikologlarının performans geliştirme, takım dinamiklerini düzenleme, yaralanma sonrası uyum ve ruhsal destek gibi geniş bir çalışma alanına sahip olduğu görülmektedir. Son olarak spor psikolojisi araştırmalarında hem nitel hem nicel yöntemlerin kullanıldığı; ölçek geliştirme, uyarlama, faktör analizi ve psikometrik değerlendirmelerin alanın bilimsel ilerleyişine önemli katkı sunduğu belirtilmektedir. Bu çerçevede çalışma, sporun eğitsel ve psikolojik etkilerini disiplinler arası bir bakış açısıyla ele alarak spor psikolojisinin uygulama ve araştırma alanlarına yönelik bütüncül bir değerlendirme sunmaktadır.
