Yazı Tiplerinde Kültürel Kodlar: Tipografinin Sosyal Anlam Üretimindeki Göstergebilimsel Rolü
Şu kitabın bölümü:
Merdin,
M.
(ed.)
2025.
İmgeden Mesaja Grafik Tasarımda Reklam Estetiği.
Özet
Bu çalışma, tipografinin yalnızca metinsel içeriği aktaran nötr bir biçimsel araç değil; kültürel kimlik, ideoloji ve toplumsal anlam üretimine katılan etkin bir göstergebilimsel kaynak olduğunu ileri sürmektedir. Toplumsal göstergebilim ve çok kipli kuramlar çerçevesinde konumlanan araştırma, yazı tiplerinin biçimsel özelliklerinin (ağırlık, eğim, aralık, serif/sans-serif yapısı, hiyerarşi) farklı bağlamlarda kültürel kodları, duygusal yönelimleri ve ideolojik konumlanmaları nasıl yapılandırdığını incelemektedir. Çalışma, nitel göstergebilimsel içerik analizi temelinde geliştirilen çok yöntemli bir analitik protokol aracılığıyla, tipografik biçimleri temsil, etkileşim ve kompozisyon boyutlarında çözümlemektedir. Araştırma kapsamında Apple San Francisco, Google Sans, Netflix Sans ve Dior logotipi gibi küresel marka yazı tipleri ile yerel tabela sistemleri ve halk tipografisi örnekleri karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Bulgular, küresel teknoloji markalarının tipografik stratejilerinin evrensellik, işlevsellik ve teknolojik yetkinlik anlatılarını desteklediğini; medya ve eğlence markalarının özgün yazı tipleri aracılığıyla marka kimliği ve dijital erişilebilirlik vurgusu ürettiğini; lüks markaların ise tipografik miras göstergeleriyle ayrıcalık ve soyağacı söylemlerini yeniden ürettiğini ortaya koymaktadır. Yerel tipografik pratikler ise maddesellik, zanaat ve tarihsel referanslar yoluyla yerel kimlik ve kültürel bellek inşasına katkıda bulunmaktadır. Sonuç olarak çalışma, tipografinin estetik, kültürel ve ideolojik boyutları iç içe geçen bir “kültürel göstergeler sistemi” olarak ele alınması gerektiğini savunmakta; özellikle dijitalleşme ve yapay zekâ destekli tasarım süreçlerinin bu anlam üretim dinamiklerini yeniden yapılandırdığına dikkat çekmektedir.
