Kadın Sağlığına Yönelik Kozmetik Ürünlerin Karbon Ayak İzine Etkileri
Şu kitabın bölümü: Haylı, Ç. M. (ed.) 2025. Hemşirelikte Güncel Çalışmalar.

Süheyla Demirtaş Alpsalaz
Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı
Derya Öztürk Özen
Yozgat Bozok Üniversitesi

Özet

Kozmetik ürünlerin yaşam döngüsü boyunca ortaya çıkan karbon salımı, çevresel sürdürülebilirlik ve kadın sağlığı açısından önemli etkiler yaratmaktadır. Üretim aşamasında fosil kökenli hammaddelerin çıkarımı ve işlenmesi yüksek enerji tüketimine ve karbon emisyonuna yol açarken, ambalaj üretimi de çevresel yükü artırmaktadır. Küresel tedarik zincirinde karayolu ve havayolu taşımacılığı önemli CO₂ emisyonları oluşturmakta; kullanım aşamasında özellikle durulanan kozmetik ürünler sıcak su ve enerji tüketimi nedeniyle yüksek karbon ayak izine sahiptir. Bertaraf sürecinde plastik ambalajların geri dönüşüm oranlarının düşük olması sera gazı salımlarını yükseltmektedir.

Kozmetik ürünlerde bulunan parabenler, fitalatlar, BPA ve ağır metaller gibi kimyasallar ise kadın sağlığı üzerinde endokrin sistem bozuklukları, nörolojik etkiler ve gelişimsel sorunlar gibi ciddi riskler oluşturabilmektedir. Bu riskler özellikle gebelik döneminde daha belirgin olup düşük doğum ağırlığı ve erken doğuma yol açabilmektedir. Endokrin bozucuların yaygınlığı, doğurganlık ve hormonal denge üzerinde uzun vadeli olumsuz etkiler doğurur.

Bu kapsamda sağlık profesyonellerinin özellikle kadınlara kozmetik ürün içerikleri konusunda danışmanlık sağlaması; doğal içerikli, güvenli ve çevre dostu ürünlerin seçimini desteklemesi önemlidir. Sürdürülebilir üretim yöntemleri, yenilenebilir enerji kullanımı, ambalaj hafifletme ve refill sistemleri çevresel etkilerin azaltılmasına katkı sağlar. Tüketici farkındalığının artması ve düzenleyici politikaların güçlendirilmesi hem çevresel hem de sağlık temelindeki risklerin azaltılmasında kilit rol oynamaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Demirtaş Alpsalaz, S. & Öztürk Özen, D. (2025). Kadın Sağlığına Yönelik Kozmetik Ürünlerin Karbon Ayak İzine Etkileri. In: Haylı, Ç. M. (ed.), Hemşirelikte Güncel Çalışmalar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1109.c4479

Lisans

Yayın Tarihi

29 December 2025

DOI