Türkiye'deki Sağlık Göstergeleri Performansının Zaman İçindeki Değişimi: CRITIC Tabanlı CoCoSo Yönteminden Kanıtlar
Şu kitabın bölümü:
Bal,
H.
&
Ata,
A.
Y.
(eds.)
2025.
Ekonomide Yeni Dönüşümler Işığında Makro İktisadi Politikalar ve Uygulamalar.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de sağlık göstergelerinin zaman içindeki performansını çok kriterli karar verme (ÇKKV) yaklaşımı çerçevesinde analiz etmektir. Bu doğrultuda, 1999–2023 dönemine ait veriler kullanılarak sağlık sisteminin yıllar itibarıyla gösterdiği performans değişimi incelenmektedir. Analizde kriter ağırlıklarının belirlenmesinde CRITIC (Criteria Importance Through Intercriteria Correlation) yöntemi, yıllara göre sağlık performansının sıralanmasında ise CoCoSo (Combined Compromise Solution) yöntemi kullanılmaktadır. Çalışmada toplam nüfus, hekim, diş hekimi, hemşire, diğer sağlık personeli, ebe, eczacı, yataklı sağlık kurumları, sektörlere göre hastane yatağı sayıları, toplam sağlık harcamaları ve bebek ölüm sayısı olmak üzere toplam on bir sağlık göstergesi değerlendirmeye alınmaktadır. CRITIC yöntemiyle elde edilen bulgular, toplam sağlık harcamalarının sağlık performansını belirlemede en yüksek öneme sahip kriter olduğunu, sektörlere göre hastane yatağı sayısının ise görece en düşük ağırlığa sahip olduğunu göstermektedir. CoCoSo yöntemiyle elde edilen performans sıralamaları, Türkiye’de sağlık performansının en yüksek olduğu yılların 2021, 2020 ve 2022; en düşük olduğu yılların ise 1999, 2000 ve 2002 olduğunu ortaya koymaktadır. Elde edilen sonuçlar, sağlık sisteminde 2003 sonrası dönemde önemli bir yapısal iyileşme yaşandığını ve pandemi döneminde sağlık harcamalarındaki artışın performans göstergeleri üzerinde belirleyici rol oynadığını göstermektedir.
