Çalışma Yaşamında İşitme Engellilerin Karşılaştığı Yapısal ve Kültürel Bariyerlerin Analizi
Şu kitabın bölümü:
Berkün,
S.
(ed.)
2025.
Dünya'da ve Türkiye'de Çalışma Yaşamında Dezavantajlı Grupların Durumu ve Sosyal Politikalara Yansıması.
Özet
İşitme engelli bireylerin çalışma yaşamına katılımı, sosyal adaletin ve kapsayıcı kalkınmanın temel göstergelerinden biridir. Bu çalışma, Türkiye’deki işitme engelli bireylerin istihdam süreçlerinde karşılaştıkları sorunları; mevcut yasal mevzuat, sosyal politikalar ve örgütsel uygulamalar ekseninde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın teorik çerçevesi, engelliliği bireysel bir eksiklik olarak gören "Tıbbi Model" yerine, sorunu çevresel ve toplumsal bariyerlerde arayan "Sosyal Model" üzerine kurgulanmıştır. Araştırma kapsamında yapılan politika ve tema analizleri, Türkiye’de uygulanan kota sisteminin istihdamı niceliksel olarak artırmasına rağmen, niteliksel açıdan "sözde istihdam" (tokenism) ve "atıl iş gücü" sorunlarını beraberinde getirdiğini ortaya koymaktadır. Çalışma yaşamındaki temel sorun alanları; iletişim engelleri, makul uyumlaştırma eksikliği, sosyal izolasyon, işitme merkezci (audist) örgüt kültürü ve kariyer ilerlemesini engelleyen "cam tavan" sendromu olarak belirlenmiştir. Çalışmanın sonucunda; mevcut sosyal politikaların sadece "işe yerleştirmeye" odaklandığı, ancak "işte tutunma" ve "kariyer gelişimi" süreçlerinde yetersiz kaldığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, iş koçluğu sisteminin yaygınlaştırılması, iş yerlerinde işaret dili eğitiminin zorunlu kılınması ve denetimlerin liyakat esaslı yapılması gibi yapısal çözüm önerileri sunulmuştur.
