Bir Kopuşun Hikayesi: Rusya’nın, Avrupa İnsan Hakları Düzeni ve BM İnsan Hakları Sisteminden Uzaklaşma Süreci
Şu kitabın bölümü:
Altınsoy,
Z.
D.
(ed.)
2025.
Rusya ve Uluslararası İnsan Hakları Hukuku: Normlar, İhlaller, Tepkiler.
Özet
Bu çalışma, Rusya’nın 1996’da Avrupa Konseyi (AK)’ne üyeliği ile başlayan ve 2022’de Konsey’den ihracıyla sonuçlanan süreci, uluslararası insan hakları hukuku perspektifinden “kopuş” kavramı çerçevesinde incelemektedir. Rusya’nın Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) sistemine dahil oluşu, başlangıçta demokratikleşme ve uluslararası meşruiyet arayışının göstergesi olmuştur. Ancak, Çeçenistan savaşları, insan hakları konusundaki ihlaller ve AİHM kararlarının uygulanmaması, entegrasyon sürecinin yüzeysel kalmasına sebep olmuştur. 2014’te Kırım’ın ilhakı, Rusya’nın Avrupa insan hakları değerleriyle ilişkisini zedelemiş; Konsey’de oy hakkının askıya alınması ise Moskova’nın ulusal egemenlik vurgusunu güçlendirerek Avrupa insan hakları düzenine yönelik eleştirilerini yoğunlaştırmıştır. 2022’de Ukrayna’ya yönelik saldırı ise, Rusya’nın AK’den ihraç edilmesine ve AİHM denetiminin tamamen sona ermesine yol açmış, böylece Avrupa merkezli insan hakları mekanizmalarıyla kurumsal bağ tümüyle kopmuştur. Sonuç itibarıyla, Rusya örneği uluslararası insan hakları düzeninin siyasi güç karşısında yetersiz kaldığını göstermektedir.
