Havacılık Alanında Dijital Dönüşüm ve Yapay Zekâ: Çalışan Rolleri, Yetkinlikler ve Etik Sorunlar
Şu kitabın bölümü:
Önen,
V.
(ed.)
2025.
Havacılık Yönetiminde Yapay Zeka Uygulamaları.
Özet
Bu çalışma, havacılık alanında dijital dönüşüm ve yapay zekânın çalışan rolleri, dijital yetkinlikler ve etik sorunlar üzerindeki etkilerini örgütsel davranış perspektifiyle incelemektedir. Dijital dönüşüm, genellikle akıllara teknolojik altyapıya dair değişiklikleri getirmektedir (Faruque vd., 2024). Oysaki bugün örgütsel yapı ve kültürel süreçleri de içeren bir anlayışı gerektirmektedir (Wu vd., 2025). Öte yandan, örgütsel değişim-dönüşüm ile birlikte yapay zekâ uygulamaları, rutin görevlerin otomasyonunu sağlarken çalışanları analitik ve stratejik rollere yönlendirmektedir (Oyekunle ve Boohene, 2024). Buna bağlı olarak rol belirsizliği, psikolojik stres ve adaptasyon ihtiyacı artabilmektedir (Kumar vd., 2024). Bu bağlamda, örgütsel adalet (Greenberg, 1987) ve algılanan örgütsel destek (Eisenberger, 1986) teorileri, çalışanların dijital dönüşüm süreçlerine uyum sağlama, motivasyon ve bağlılık düzeylerinin anlaşılmasında önemli bir çerçeve sunmaktadır. Çalışanların dijital yetkinlikleri ve sürekli öğrenme kapasiteleri, yapay zekâ sistemlerini etkin kullanabilme ve teknolojik adaptasyonu sürdürebilme açısından kritik öneme sahiptir. Etik liderlik (Brown ve Treviño, 2006) ise, hem teknolojik uygulamaların etik ve değer temelli olmasını sağlamakta hem de çalışan güveni, iş tatmini ve örgütsel bağlılığı desteklemektedir. Ayrıca, veri gizliliği, algoritmik adalet ve sorumluluk dağılımı gibi etik konular, insan-makine iş birliğinin etkinliğinde belirleyicidir. Nihayetinde, havacılıkta dijital dönüşümün başarısı, teknoloji ile insan (çalışan) faktörünün uyumuna ve dengeli yönetilmesine bağlıdır. Adil süreçler, örgütsel destek, etik liderlik, sürekli öğrenme kültürü ve insan-makine iş birliğinin etkin yönetimi, dijital dönüşüm projelerinin sürdürülebilir başarısındaki temel ve etkili unsurlar olarak öne çıkmaktadır.
