Güncel Sanatta Biyoteknolojik Yaklaşımlar
Şu kitabın bölümü: Tanrıverdi, Y. (ed.) 2025. Görünmeyeni Biçimlendirmek: Sanatta Kavramın Yolculuğu.

Gültekin Akengin
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi
Asuman Aypek Arslan
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

Özet

Biyoteknolojinin çağdaş sanata entegrasyonu, geleneksel sanatsal ifade ile ileri bilimsel araştırmanın birleştiği disiplinlerarası bir alan olan biyosanatı doğurmuştur. Genellikle biyo sanat olarak adlandırılan bu pratik, sanatçıları canlı sistemler, genetik materyal ve ekolojik süreçlerle ilgilenmeye davet eder; geleneksel yaratıcılığın sınırlarını aşarak, yaşamın kendisi üzerindeki biyopolitik ve etik boyutları sorgular. Sanat ve teknolojinin bu kesişimi, fotoğrafın mekanik kopyacılığından, video ve dijital sanatın süreç ve kod odaklılığına uzanan tarihsel bir sürecin doruk noktasıdır; sanat artık yalnızca gerçeği yansıtmak yerine, canlılığın kodunu manipüle etme gücünü de sorgulamaktadır. Biyosanatın temel ilkeleri, canlı materyal (hücre, bakteri, DNA) kullanımı, bu materyallerin genetik mühendisliği ile manipülasyonu ve eserin bitmiş bir nesne değil, dinamik ve zamana bağlı bir süreç olarak algılanmasıdır. Bu, sanatı biyoloji, kimya ve etik gibi birçok bilim dalının işbirliğini gerektiren disiplinlerarası bir platforma taşımaktadır. Eduardo Kac'ın Genesis projesiyle genetik kodun kırılganlığını ve Oron Catts/Ionat Zurr'un Victimless Leather eseriyle yaşamın metalaşmasını sorgulaması gibi öncü çalışmalar, sanatın etik ve felsefi sorgulama aracı olma rolünü pekiştirmiştir. Biyosanat, bakteri ve hücre gibi görünmez formları petri kaplarında estetikleştirir. Türkiye'de Selin Balcı ve Nergiz Yeşil gibi sanatçılar, ekolojik kaygılar ve sürdürülebilirlik odaklı yaklaşımlarla bu alana yerel bir boyut katmıştır.

Çalışma, çağdaş sanat pratikleri içindeki biyoteknolojik yaklaşımların ana hatlarını belirlemeye çalışarak, bu sanatsal çabaların sosyo-teknolojik zaman ruhunu nasıl şekillendirdiğini ve ondan nasıl etkilendiğini incelemektedir. Biyoteknoloji ve sanatsal ifade arasındaki dinamik etkileşimi örnekleyen biyosanatın önemli eserleri incelenmiş ve bu eserlerin toplumsal yansıma, eleştiri ve dönüştürücü diyalog için nasıl bir araç olabileceği tartışılmıştır. Sanat ve bilimin karmaşık anlatılarını bir araya getiren bu çalışmada, çağdaş sanatçıların biyoteknolojik manzarayı keşfetme ve sanatlarının bu manzara içindeki yerini değerlendirme yolunda izledikleri yenilikçi yollarının vurgulanması amaçlamaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Akengin, G. & Aypek Arslan, A. (2025). Güncel Sanatta Biyoteknolojik Yaklaşımlar. In: Tanrıverdi, Y. (ed.), Görünmeyeni Biçimlendirmek: Sanatta Kavramın Yolculuğu. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1149.c4774

Lisans

Yayın Tarihi

30 December 2025

DOI

Kategoriler