Dijitalleşme ve Yapay Zeka Uygulamalarının Ortaya Çıkardığı Yeni Nesil Sosyal Sorunlar: Genel Bir Değerlendirme
Şu kitabın bölümü: Yılmaz, M. (ed.) 2026. Yapay Zeka Çağında Sosyal Sorunlar ve Sosyal Politika-I.

Mehmet Yılmaz
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

Özet

Dijitalleşme ve yapay zeka teknolojileri, modern toplumun işleyişini kökten değiştirirken, geleneksel sosyal sorunların ötesinde "yeni nesil" karmaşık problemlere zemin hazırlamaktadır. Bu çalışma, teknolojik ilerlemenin toplumsal dokuda yarattığı dönüşümleri; sosyal medya manipülasyonu, narsisizm, dijital izolasyon ve algoritmik ayrımcılık gibi temel eksenler üzerinden genel bir değerlendirmeye tabi tutmayı amaçlamaktadır.

Çalışma kapsamında, bireyin toplumsal beklentilere uyum sağlamak amacıyla inşa ettiği "persona"nın (maske), dijital platformlarda nasıl bir zorunluluk haline geldiği ve bu durumun kültürel narsisizm ile kendine yabancılaşmayı nasıl tetiklediği analiz edilmektedir. Özellikle sosyal medya algoritmalarının bireyleri onay bağımlısı haline getirerek "yankı odalarına" hapsetmesi, toplumsal kutuplaşmanın ve dezenformasyonun ana kaynağı olarak ele alınmaktadır. Yapay zeka uygulamalarının, eğitildikleri veri setlerindeki önyargıları devralarak dezavantajlı gruplar aleyhine algoritmik dışlanma yaratması ve Shoshana Zuboff’un kavramsallaştırdığı gözetim kapitalizmi çerçevesinde insan davranışlarının ticari meta haline getirilmesi, çalışmanın kritik tartışma noktalarını oluşturmaktadır.

Ayrıca, teknolojiye erişimden bağımsız olarak gelişen dijital izolasyon ve yalnızlık olguları, toplumsal bir patoloji olarak incelenmekte; yapay zeka refakatçilerinin insani bağların yerini almasının yarattığı "ilişkisel insansızlaşma" riskine dikkat çekilmektedir. Deepfake ve video enjeksiyon saldırıları gibi yeni nesil siber tehditlerin, sadece bireysel güvenliği değil, toplumsal hakikat algısını da sarsması çalışmanın güncelliğini pekiştirmektedir. Sonuç bölümünde, bu sorunlarla mücadele edebilmek için "algoritmik şeffaflık", "eleştirel dijital vatandaşlık" ve "insan odaklı teknoloji regülasyonları" gibi sosyal politika önerileri sunulmaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Yılmaz, M. (2026). Dijitalleşme ve Yapay Zeka Uygulamalarının Ortaya Çıkardığı Yeni Nesil Sosyal Sorunlar: Genel Bir Değerlendirme. In: Yılmaz, M. (ed.), Yapay Zeka Çağında Sosyal Sorunlar ve Sosyal Politika-I. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1256.c5109

Lisans

Yayın Tarihi

18 March 2026

DOI

Kategoriler