Eleştirel Okuma Becerisinin Geliştirilmesinde Yapay Zekâ Temelli Uygulamaların Rolü
Şu kitabın bölümü: Kılıç Avan, Ş. & Kalenderoğlu, İ. (eds.) 2026. Türkçe Öğretiminde Dijital Dönüşüm: Yapay Zekâ Destekli Uygulamalar.

Merve Ercan
İnönü Üniversitesi

Özet

Yapay zekâ teknolojileri, içinde bulunulan 21. yüzyılda pek çok alanda başvurulan destekleyici araçlar olarak önemli bir yer edinmiştir. Eğitim alanı da dijital dönüşümün ve yapay zekâ destekli uygulamaların giderek yaygınlaştığı alanlardan biri olarak öne çıkmaktadır. Üst düzey düşünme becerilerinin geliştirilmesinin beklendiği bu çağda, yapay zekâ teknolojilerinden nasıl yararlanılabileceği ve bu teknolojilerin eğitim süreçlerindeki rolü önemli bir tartışma konusu hâline gelmiştir. Bireylerin gündelik yaşamlarında karşılaştıkları sorunları çözebilmeleri ve özgün üretimde bulunabilmeleri, büyük ölçüde eleştirel düşünme becerileriyle ilişkilidir. Bu nedenle eleştirel düşünme becerisinin geliştirilmesi günümüz eğitim anlayışının temel gereksinimlerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Ancak bu noktada yapay zekâ teknolojilerinin bu sürece nasıl dâhil edileceği tartışmalıdır. Bir yandan yapay zekâ kullanımının bilişsel süreçleri olumsuz etkileyebileceği yönünde görüşler bulunurken diğer yandan bu teknolojilerin bilişsel süreci destekleyen bir araç olarak kullanılabileceği yönünde yaklaşımlar da mevcuttur. Eleştirel düşünmenin somut olarak gözlemlenebildiği alanlardan biri okuma becerisidir. Günümüzde bireylerin eleştirel okur kimliği geliştirmeleri, yalnızca bireysel gelişimleri açısından değil, aynı zamanda bilinçli ve sorumlu vatandaşlar olmaları bakımından da önemli görülmektedir. Bu bağlamda, yapay zekâ çağında eleştirel okuma becerilerinin geliştirilmesinde yapay zekâ destekli uygulamaların rolünün incelenmesi gereklidir. Bu bölümde, yapay zekâ destekli uygulamaların üst düzey düşünme, eleştirel düşünme ve eleştirel okuma süreçlerindeki rolü alan yazınından hareketle ele alınmış ayrıca günümüzde yaygın olarak kullanılan yapay zekâ uygulamalarından biri olan Gemini örneği üzerinden Türkçe derslerinde eleştirel okuma becerisinin nasıl geliştirilebileceğine ilişkin somut bir uygulama sunulmuştur. Sonuç olarak, yapay zekâ destekli uygulamaların öğrenme-öğretme sürecindeki etkisinin, bu teknolojilerin nasıl kullanıldığına bağlı olarak değiştiği söylenebilir. Nitekim bireylerin bilişsel süreçlerini yapay zekâya devretmeleri ile bu süreçte yapay zekâyı destekleyici bir araç olarak kullanmaları arasındaki ayrım, yapay zekânın öğrenme sürecindeki rolünün belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.

Kaynakça Gösterimi

Ercan, M. (2026). Eleştirel Okuma Becerisinin Geliştirilmesinde Yapay Zekâ Temelli Uygulamaların Rolü. In: Kılıç Avan, Ş. & Kalenderoğlu, İ. (eds.), Türkçe Öğretiminde Dijital Dönüşüm: Yapay Zekâ Destekli Uygulamalar. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub1295.c5248

Lisans

Yayın Tarihi

1 June 2026

DOI