Sürdürülebilir Makroekonomik Denge, Kapsayıcı Büyüme ve Maliye Politikası Etkileşimi: Türkiye Değerlendirmesi
Şu kitabın bölümü:
Şahin,
M.
&
Önder,
K.
(eds.)
2026.
İktisat ve Maliye Alanlarında Teorik ve Ampirik Araştırmalar.
Özet
Makroekonomik performansın yalnızca büyüme oranlarıyla değil, büyümenin sürdürülebilirliği, kapsayıcılığı ve kamu maliyesiyle uyumu üzerinden değerlendirilmesi gerekliliği giderek daha fazla kabul görmektedir. Bu çerçevede ekonomik istikrar ile toplumsal refah arasındaki ilişkinin maliye politikası perspektifinden ele alınması önem taşımaktadır. Bu çalışma, sürdürülebilir makroekonomik denge, kapsayıcı büyüme ve maliye politikası arasındaki ilişkiyi Türkiye ekonomisi bağlamında bütüncül bir çerçevede değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Çalışma, kavramsal çerçevenin ortaya konulmasının ardından, 2000–2025 dönemine ait verilerin tablo ve grafikler yoluyla incelenmesine dayanmaktadır. Türkiye ekonomisinin kriz sonrası yeniden yapılanma süreci ile son dönemde belirginleşen makroekonomik gerilimleri birlikte ele alabilmek amacıyla seçilen bu dönem içerisinde; makroekonomik dengeyi gösteren büyüme, enflasyon, işsizlik ve dış denge değişkenleri; kapsayıcı büyüme açısından gelir dağılımı, yoksulluk, kadın işgücüne katılımı ve genç işsizlik göstergeleri; ayrıca maliye politikası çerçevesinde bütçe dengesi, faiz dışı denge, vergi yapısı ve sosyal transfer harcamalarına ilişkin göstergeler değerlendirilmiştir.
Elde edilen bulgular, Türkiye’de ekonomik büyümenin dönemsel olarak yüksek oranlara ulaşmasına rağmen bu performansın makroekonomik istikrar, gelir dağılımı, işgücü piyasası ve dış denge göstergeleriyle her zaman uyumlu bir yapı üretmediğini göstermektedir. Özellikle enflasyonun yüksek ve oynak seyri, işsizliğin kalıcı biçimde düşürülememesi, cari denge üzerindeki baskıların sürmesi ve kapsayıcılık göstergelerinde gözlenen sınırlı iyileşmeler, büyümenin niteliği konusunda ihtiyatlı bir değerlendirmeyi gerekli kılmaktadır. Maliye politikası boyutunda ise vergi yapısında dolaylı vergilerin ağırlığı ile sosyal transfer ve harcama bileşiminin kapsayıcılık üzerindeki etkileri, kamu maliyesinin yalnızca mali disiplin açısından değil, toplumsal refahın dağılımı bakımından da belirleyici bir işleve sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Bu yönüyle çalışma, Türkiye örneğinde makroekonomik denge, kapsayıcı büyüme ve maliye politikası etkileşiminin birlikte ele alınmasının, büyümenin sürdürülebilirliği ve toplumsal niteliğinin anlaşılması bakımından analitik açıdan gerekli olduğunu göstermektedir. Çalışmanın literatüre temel katkısı, söz konusu üç alanı aynı değerlendirme çerçevesinde buluşturarak Türkiye ekonomisinin sürdürülebilir ve kapsayıcı büyüme sürecine ilişkin politika tartışmalarına maliye politikası perspektifinden bütüncül bir katkı sunmasıdır.
