Yapay Zekâ ve Küresel Değer Zincirleri: Ticaret Politikası ve Rekabet Gücü Açısından Bir Değerlendirme
Şu kitabın bölümü:
Şahin,
M.
&
Önder,
K.
(eds.)
2026.
İktisat ve Maliye Alanlarında Teorik ve Ampirik Araştırmalar.
Özet
Yapay zekâ teknolojilerindeki hızlı ilerleme, küresel üretim ve ticaret organizasyonunu köklü biçimde dönüştürme potansiyeline sahiptir. Bu çalışma, yapay zekânın küresel değer zincirleri üzerindeki etkilerini ticaret politikası ve rekabet gücü perspektifinden kavramsal düzeyde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle yapay zekânın üretim süreçlerini nasıl yeniden yapılandırdığı ele alınmaktadır. Otomasyon ve akıllı üretim sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte ucuz işgücüne dayalı karşılaştırmalı üstünlüklerin aşınması ve üretimin gelişmiş ekonomilere veya müttefik ülkelere geri dönüşünü ifade eden "reshoring" ve "friendshoring" eğilimlerinin ivme kazanması beklenmektedir. Bu dönüşüm, mevcut küresel değer zinciri yapılarını ve ülkelerin bu zincirlerdeki konumlarını doğrudan sorgulamaktadır. İkinci olarak, başta ABD, Avrupa Birliği ve Çin olmak üzere büyük ekonomilerin yapay zekâ alanında benimsediği sanayi ve ticaret politikaları karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Söz konusu ekonomilerin teknolojik hegemonya arayışının yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik bir boyut kazandığı değerlendirilmektedir. Üçüncü olarak, bu dönüşümün gelişmekte olan ekonomiler açısından yarattığı fırsatlar ve tehditler tartışılmaktadır. Yapay zekânın işgücü maliyeti avantajını törpüleyebileceği, buna karşın dijital altyapıya erken yatırım yapan ülkeler için yeni rekabet gücü pencerelerinin açılabileceği ileri sürülmektedir. Sonuç bölümünde, ülkelerin yapay zekâ kaynaklı yapısal dönüşüme uyum sağlayabilmesi için koordineli ve uzun vadeli politika çerçevelerine olan ihtiyaç vurgulanmakta; ticaret politikası, sanayi politikası ve dijital düzenlemelerin bütünleşik bir strateji dahilinde ele alınması gerektiği savunulmaktadır.
