Neoliberal Dönüşüm: Kamu Yönetiminde Yeniden Yapılanma ve Merkez-Çevre İlişkileri (1980–1990)
Şu kitabın bölümü:
Çetin,
M.
Ş.
(ed.)
2026.
Türkiye'de Kamu Yönetiminin Tarihsel Gelişimi: Merkezileşme, Bürokrasi ve Modernleşme.
Özet
Çalışma, Türkiye de 1980-1990 döneminde uygulanan neoliberal politikaların kamu yönetimi ve bürokratik yapı içindeki dönüşüm ile birlikte merkez-çevre ilişkilerinde yaşanan dönüşümü incelemektedir. 24 Ocak 1980 Kararları ile başlayan bu dönüşüm süreci, salt ekonomik bir dönüşüm değil aynı zamanda kamu yönetiminde de köklü dönüşüm politikalarının uygulanmasını sağlamıştır. Ekonomik bağlamda ithal ikameci modelden ihracata dayalı serbest piyasa ekonomisine geçiş ile devletin ekonomideki doğrudan etkisi azaltılmış, devletin ekonomideki yeni rolü denetleyici ve düzenleyici bir konuma dönüşmüştür. Özelleştirmeye dayalı uygulamalar artmış, kamu harcamaları azaltılmaya başlanmış ve özel sektörün güçlü bir yapıya dönüştürülmesi amaçlanmıştır. Neoliberal dönüşümün kamu yönetiminde etkileri Yeni Kamu İşletmeciliği yaklaşımı bağlamında değerlendirilmektedir. Hesap verebilirlik, şeffaflık, verimlilik gibi kavramlar kamu yönetiminde önem kazanmaya başlamıştır. Geleneksel bürokratik yapı dönüşüme uğrayarak sonuç odaklı bir yönetim anlayışı önem kazanmıştır. Ayrıca bilgi teknolojilerinin kamu hizmetlerinde kullanımının yaygınlaşması ve yerle yönetimlerin etkinliğinin sağlanmasına yönelik politikaların uygulanmaya çalışılması da dönüşümün temel unsurları arasındadır. Çalışma ayrıca neoliberal politikaların merkez-çevre ilişkileri bağlamında da incelemektedir. Anadolu yerel sermayesinin yükselmesi, yerel güçlerin siyasi ve ekonomik karar alım süreçlerine katılımının artması, sivil toplum kuruluşların ve yerel yönetimlerin hizmet sunumundaki öneminin artması da merkez-çevre ilişkilerindeki dönüşümün önemli çarpan faktörleridir. Neoliberal dönüşüm sosyal devlet anlayışını zayıflatması, gelir dağılımındaki eşitsizlikleri artırması ve kamu hizmetlerini piyasalaştırması gibi sonuçları bağlamında da eleştirilmektedir. Çalışma, 1980-1990 döneminin Türkiye de kamu yönetiminin yeniden tanımlandığı ve devlet-birey ilişkilerinde önemli bir dönüşümün meydana geldiğini ortaya koymaktadır.
