Karar verme süreçleri, günümüzün karmaşık ekonomik, finansal ve toplumsal yapısı içinde giderek daha çok boyutlu bir nitelik kazanmaktadır. Tek bir göstergeye, sınırlı bir ölçüte ya da öznel değerlendirmelere dayalı karar alma biçimleri; bölgesel gelişmişlik, yaşam kalitesi, finansal dayanıklılık ve bankacılık performansı gibi çok sayıda değişkenin birlikte değerlendirilmesini gerektiren alanlarda çoğu zaman yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle çok kriterli karar verme teknikleri, farklı kriterleri aynı analitik çerçevede bir araya getirmesi, alternatifleri karşılaştırılabilir hâle getirmesi ve karar süreçlerine sistematik bir yapı kazandırması bakımından önemli bir yöntemsel araç hâline gelmiştir. Elinizdeki kitap, çok kriterli karar verme yaklaşımlarını yalnızca teorik düzeyde ele almamakta; bu tekniklerin farklı alanlardaki uygulama imkânlarını da somut örneklerle ortaya koymaktadır. Kitapta yer alan bölümler, yöntemsel temelden başlayarak Türkiye’de illerin yaşam kalitesi sıralamasına, gelişmekte olan ülkelerin finansal dayanıklılık düzeylerinin karşılaştırılmasına ve Romanya’daki ticari bankaların finansal performans değerlendirmesine uzanan bütünlüklü bir yapı sunmaktadır.

Kitabın ilk bölümünde Doğan Şengül, objektif kriter ağırlıklandırma yöntemlerini kapsamlı ve analitik bir çerçevede ele almaktadır. Standart sapma, varyasyon katsayısı, Shannon Entropi, CRITIC, MEREC, LOPCOW, CILOS ve IDOCRIW gibi yöntemlerin ortak bir yapı içinde değerlendirildiği bu bölüm, kriter ağırlıklarının belirlenmesi, normalizasyon, bilgi içeriği ve yöntem seçimi konularında kitabın teorik temelini oluşturmaktadır. İkinci bölümde Bora Kurtuluş, Türkiye’de 81 ilin yaşam kalitesini Entropi tabanlı TOPSIS yaklaşımıyla analiz etmektedir. TÜİK’in 2015 İllerde Yaşam Endeksi verilerine dayanan çalışma, kriter ağırlıklarının objektif biçimde belirlenmesi ve illerin pozitif ile negatif ideal çözümlere uzaklıklarına göre sıralanması açısından bölgesel kalkınma politikalarına veri temelli bir bakış sunmaktadır. Üçüncü bölümde Hande Eren ve Esra Aksoy Erzurumlu, gelişmekte olan ülkelerde finansal dayanıklılığı ÇKKV temelli bir yaklaşımla karşılaştırmaktadır. G20 bünyesindeki gelişmekte olan ekonomilerin finansal gelişmişlik, kamu borcu, enflasyon ve bankacılık istikrarı gibi göstergeler üzerinden PSI yöntemiyle değerlendirildiği çalışma, finansal dayanıklılığın çok boyutlu bir çerçevede ele alınması gerektiğini vurgulamaktadır. Dördüncü bölümde Naci Yılmaz, Romanya’daki ticari bankaların 2020-2024 dönemindeki finansal performansını hibrit MAXC tabanlı MCRAT yöntemiyle incelemektedir. Likidite, kârlılık, verimlilik, maliyet etkinliği, sermaye yeterliliği ve kredi riski gibi göstergelerin birlikte değerlendirildiği çalışma, bankacılık performansının tek bir finansal oranla açıklanamayacağını ortaya koymaktadır.

Kitapta yer alan bölümler birlikte değerlendirildiğinde, çok kriterli karar verme tekniklerinin farklı disiplinlerde geniş bir uygulama alanına sahip olduğu görülmektedir. Bu teknikler, yalnızca matematiksel modeller değil; ekonomik, finansal ve toplumsal karar süreçlerinde daha tutarlı, şeffaf ve karşılaştırılabilir sonuçlar üretmeye katkı sağlayan güçlü analitik araçlardır. Bu esere değerli çalışmalarıyla katkı sağlayan tüm yazarlara teşekkür ederim. Yayına hazırlık sürecindeki destekleri için Dr. Öğr. Üyesi Kürşad ÖZKAYNAR’a ve Özgür Yayınları çalışanlarına ayrıca teşekkür ederim. Kitabın, çok kriterli karar verme teknikleri alanında çalışan akademisyenlere, lisansüstü öğrencilere, araştırmacılara, kamu ve özel sektör karar vericilerine yararlı bir kaynak olmasını dilerim.