Töre, bütün kâinât içerisinde mahlûkâtın fıtrat ve hilkat nizâmı üzerine yaratılışını, türeyişini ve yaşayışını düzenleyen ilâhî kânunlar külliyâtıdır. Bu töreyi kabûl eden ve dilini, düşüncelerini, nazariyâtını töre istikâmetinde şekillendiren kişilerle onlara âit olan şeylerin yanında, fıtratını muhâfaza eden her türden varlık da töreli vasfını taşıyabilir. Kâinâtın töre üzerine oluşunun, bozuluşunun ve yeniden doğuşunun sabır ve sebatla seyredilmesine ve bu seyir üzerine düşünülmesine ise temâşâ denmektedir.

Kadim Yunan’da Tanrı anlamına gelen The kelimesinden türeyen teori, tiyatro ve teoloji üçlüsü, esâsında bu töreli temâşâyı şekillendiren en mühim nazarî ameliyelerdir. Aslına bakılırsa, bu, felsefenin de esâsıdır. Peripatein adını taşıyan tabîat yürüyüşleri, gezintileri esnâsında yapılan nazarî konuşmalar, felsefî sohbetler İslâm düşüncesinde de Meşşâî mektebine örnek teşkîl etmiş, temâşâyı Meşşâiyye’nin zemînine yerleştirmiştir.

Bununla birlikte, temâşâ, sâdece bir felsefe usûlü olmaktan ziyâde, “kâinattan hikmet tahsîli” yollarının tamâmını alâkadâr eden en temel mihver olarak görülmelidir. Fikir ve san‘at etrâfında şekillenen her şey, temâşâdan beslenmektedir; dînin ve dînî hayâtın esâsı da temâşâya dayanmaktadır. Kişinin önce kendisinden başlayarak âilesine, tabîî ve beşerî çevresine, tüm kâinâta ve yaratıcıya bakışı ve bunların tamâmını bir ilâhî töre şuûruyla görüp izleyişi töreli nazariyelerin de doğup gelişmesine imkân sağlayacaktır.

Temâşânın esâs gâyesi hakîkatı ve Hakk’ı aramak, esâs usûlü de bedeni, aklı ve kalbi bu yolda seferber etmektir. Yürümek, bakmak, görmek, izlemek, duymak, dinlemek, konuşmak ise temâşânın aslî eylemleridir. Bununla birlikte, temâşâ, bu eylemlerin hep birliktelik hâlinde gerçekleşmesini şart koşmaktadır; en az bir kılavuz ve o kılavuzu izleyen en az bir yolcu. Bu yolda göz, kulak, akıl, kalb ile tecrübe ve temâşâ ehli kişiler hep birer kılavuzdur. Temâşâ, aynı zamanda, bu kılavuzları da izlemek demektir.