Yönetim Disiplinine Töreli Bakış
Şu kitabın bölümü: Çark, Ö. & Uçgan, N. (eds.) 2025. Alanlararası Töreli İlmî Çalışmalar I.

Özgür Çark
Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi

Özet

Hilkat tezgahında halk edilmiş varlıklar aleminin fıtrat ve tabiatına uyumlu olan ve bu uyumu sürdürme çabasını ifade eden yasalar bütününe töreli anlayış denmektedir. Fıtrat ve tabiatın sürdürülebilirliğini ve uygunluğunu gözetmeyen anlayışlara ise türedi anlayışlar denebilir. Hatta öyle ki dünya insanlık tarihi töreli anlayış ile türedi anlayışların geriliminden doğan çatışmaların tarihidir denilebilir. Bu gerilim ve çatışmalı ortamın biri de yönetim ve organizasyon bilimi özelinde tüm sosyal bilimlerde görülmektedir. Bu çalışmada türedi anlayışlar ortaya konularak töreli yönetim anlayışının fikri zeminine dair bir giriş yapılması amaçlanmıştır.

Sınırlı kaynakların sınırsız ihtiyaçları gidermek için bilinçli ve sistematik olarak idare ve sevk edilmesini, bu idare ve sevk eyleminde kaynak ve ihtiyaçların en etkili şekilde planlanması, örgütlenmesi, yönlendirilmesi, koordine ve kontrol edilmesindeki iş, eylem ve kurallar bütünü olarak özetleyebileceğimiz yönetim, insanlıkla yaşıt bir kavramdır. Kavram olarak insanla yaşıt olsa da özellikle Batılı eserler, yönetimin bir disiplin olarak sanayi devrimleri sonrasında çalışıldığını ifade etmektedir. Bu ifade yönetim alanında XVIII-XIX. yy. öncesi çalışmaları “bilimsel dönem öncesi” olarak sınıflandırmak suretiyle bu dönemden önceki çalışmaların bilimsel olmadığını ima etmektedir. Oysa bilim tarihi bir bütündür ve bilimsel birikim birbirinin devamı niteliğinde yürütülen çalışmaların bir sonucudur.

Bu nedenle bilineniyle beş bin yıllık, bilinmeyeniyle insanlıkla yaşıt bir medeniyetin kendine has “töreli yönetim” anlayışının bugünkü sorunlu ve yanlı yaklaşımda görmezden gelinmesine bilimsel nedenler gerekçe gösterilerek itiraz edilmiştir. Bu doğrultuda bu çalışmada, alan yazın da dikkate alınarak haz ve kâr maksimizasyonunu önceleyen “liberalizm” ve devamında “neo-liberalizm” sistemi ve o sistemin devamını temin ile vazifeli bir vasıta haline dönüştürülen mevcut “yönetim bilimi” ve “yönetim kavramı” anlayışı ile ilgili bilimsellik sınıflaması ve uygulamalarına dair bir tartışma yürütülmüştür.

Kaynakça Gösterimi

Çark, Ö. (2025). Yönetim Disiplinine Töreli Bakış. In: Çark, Ö. & Uçgan, N. (eds.), Alanlararası Töreli İlmî Çalışmalar I. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub671.c4891

Lisans

Yayın Tarihi

27 February 2025

DOI

Kategoriler